Sỏi thận và sỏi niệu quản ở trẻ em: Xử trí cấp tính

TÓM TẮT

Giới thiệu – Xử trí cấp tính sỏi thận và sỏi niệu quản ở trẻ em tập trung vào việc kiểm soát đau, tạo điều kiện cho sỏi tự thoát hoặc can thiệp lấy sỏi. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Xử trí nội khoa cấp tính cho tất cả bệnh nhân – Điều trị ban đầu cho sỏi thận và sỏi niệu quản bao gồm chăm sóc hỗ trợ (ví dụ: giảm đau và bù dịch), thường được thực hiện ngoại trú. Những bệnh nhân có triệu chứng nặng hơn hoặc xuất hiện biến chứng có thể cần nhập viện hoặc can thiệp bổ sung để điều trị nhiễm trùng và hỗ trợ tống sỏi. (Xem ‘Chỉ định nhập viện’ ở dưới.)

Cần thực hiện xét nghiệm nước tiểu và cấy nước tiểu cho tất cả trẻ bị sỏi. Việc chẩn đoán nhiễm khuẩn đường tiết niệu (UTI) đòi hỏi phải điều trị bằng kháng sinh và là chỉ định để can thiệp ngoại khoa. (Xem ‘Nhiễm khuẩn đường tiết niệu đồng thời’ ở dưới.)

Theo dõi chờ đợi đối với sỏi nhỏ, không biến chứng – Đối với bệnh nhân có sỏi niệu quản không biến chứng <5 mm hoặc sỏi thận <7 mm, chúng tôi đề nghị tiếp cận ban đầu bằng cách quản lý triệu chứng và theo dõi thay vì phẫu thuật lấy sỏi (Khuyến cáo 2C).

Đối với bệnh nhân có sỏi niệu quản từ 5 đến 10 mm hoặc sỏi thận từ 7 đến 10 mm, có thể lựa chọn theo dõi hỗ trợ hoặc phẫu thuật lấy sỏi nếu không có chỉ định can thiệp phẫu thuật khẩn cấp. (Xem ‘Theo dõi chờ đợi đối với sỏi nhỏ, không biến chứng’ ở dưới và ‘Can thiệp không khẩn cấp khi sỏi không tự thoát hoặc sỏi lớn’ ở dưới.)

Nếu lựa chọn theo dõi hỗ trợ và sỏi nằm ở niệu quản đoạn xa, chúng tôi đề nghị sử dụng tamsulosin để hỗ trợ tống sỏi (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Sỏi niệu quản <10 mm’ ở dưới.)

Bệnh nhân hoặc người chăm sóc nên lọc nước tiểu của trẻ để thu thập sỏi phục vụ phân tích xét nghiệm. (Xem ‘Theo dõi chờ đợi đối với sỏi nhỏ, không biến chứng’ ở dưới.)

Phẫu thuật lấy sỏi khẩn cấp khi có biến chứng – Cần can thiệp phẫu thuật lấy sỏi kịp thời kết hợp với điều trị nội khoa thích hợp trong các trường hợp sau:

• Đau hoặc nôn không thể kiểm soát hiệu quả bằng các liệu pháp uống
• Tắc nghẽn dẫn đến suy giảm chức năng thận
• Nhiễm khuẩn đường tiết niệu (UTI)
• Thận độc nhất và/hoặc thận ghép

Theo dõi chờ đợi không phù hợp trong những tình huống này. (Xem ‘Can thiệp khẩn cấp đối với biến chứng’ ở dưới.)

Phẫu thuật lấy sỏi không khẩn cấp khi sỏi không tự thoát hoặc sỏi lớn – Đối với trẻ em có sỏi niệu quản không tự thoát sau 2 đến 4 tuần hoặc đối với sỏi lớn (≥10 mm), chúng tôi đề nghị phẫu thuật lấy sỏi thay vì tiếp tục theo dõi (Khuyến cáo 2C). Phẫu thuật thường nên được thực hiện trong vòng 6 đến 8 tuần kể từ khi chẩn đoán, do nguy cơ tổn thương thận nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài sau thời gian này. (Xem ‘Can thiệp không khẩn cấp khi sỏi không tự thoát hoặc sỏi lớn’ ở dưới.)

Lựa chọn phương pháp phẫu thuật – Các lựa chọn phẫu thuật bao gồm tán sỏi thận qua da (PCNL), nội soi niệu quản (URS) và tán sỏi ngoài cơ thể (SWL). (Xem ‘Dựa trên kích thước sỏi’ ở dưới.)

Cách tiếp cận dựa trên đường kính sỏi như sau (sơ đồ 1):

• Ở trẻ ≤6 tuổi, chúng tôi đề nghị tán sỏi ngoài cơ thể (SWL) (Khuyến cáo 2C). Ngoại trừ trường hợp sỏi lớn (>10 mm) và sỏi cystine hoặc sỏi canxi oxalat.
• Ở trẻ em và thanh thiếu niên >6 tuổi:
  • Đối với sỏi ≤20 mm, chúng tôi đề nghị nội soi niệu quản (URS) hoặc tán sỏi ngoài cơ thể (SWL) thay vì tán sỏi thận qua da (PCNL) (Khuyến cáo 2C); tuy nhiên, PCNL sử dụng thiết bị thu nhỏ là một lựa chọn thay thế chấp nhận được cho bệnh nhân có sỏi từ 10 đến 20 mm, nếu có đủ thiết bị và chuyên môn. Đối với sỏi niệu quản đoạn xa, URS được ưu tiên hơn SWL. (Xem ‘<10 mm’ ở dưới và ’10 đến 20 mm’ ở dưới.)
  • Đối với sỏi >20 mm, chúng tôi đề nghị PCNL thay vì các phương pháp phẫu thuật khác (Khuyến cáo 2C). URS có thể là một lựa chọn thay thế, mặc dù cần tư vấn cho bệnh nhân về việc thực hiện phẫu thuật theo từng giai đoạn. (Xem ‘>20 mm’ ở dưới.)

Chỉ định đặt stent – Chúng tôi đề nghị đặt stent niệu quản trước phẫu thuật cho bệnh nhân có sỏi gây tắc nghẽn dẫn đến đau hoặc UTI, và đặt stent trong phẫu thuật cho bệnh nhân có nguy cơ cao bị phù nề hoặc còn sót mảnh sỏi, thay vì không đặt stent (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Chỉ định đặt stent niệu quản’ ở dưới.)