Đánh giá và chẩn đoán rối loạn chức năng bàng quang ở trẻ em

TÓM TẮT

Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm – Rối loạn chức năng bàng quang, được định nghĩa là những bất thường trong quá trình làm đầy và/hoặc tống xuất nước tiểu, là một vấn đề thường gặp ở trẻ em. Đặc biệt, són tiểu ban ngày có thể gây ra căng thẳng đáng kể cho trẻ trong độ tuổi đi học. Do đó, việc nhận diện và điều trị cho trẻ càng sớm càng tốt là điều hết sức cần thiết. (Xem thêm ‘Mục tiêu đánh giá’ và ‘Khi nào cần nghi ngờ rối loạn chức năng bàng quang’ ở dưới.)

Đánh giá ban đầu – Quá trình đánh giá ban đầu bao gồm khai thác bệnh sử chi tiết (có thể bao gồm việc ghi chép nhật ký đi tiểu (mẫu 1)), thăm khám thực thể tập trung và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng (ví dụ: tổng phân tích nước tiểu, cấy nước tiểu và đo creatinine huyết thanh ở một số trẻ). (Xem thêm ‘Đánh giá ban đầu’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Chẩn đoán lâm sàng rối loạn chức năng bàng quang dựa trên sự hiện diện của một hoặc nhiều triệu chứng đi tiểu bao gồm: mót tiểu, do dự khi đi tiểu, tiểu nhỏ giọt, sử dụng các nghiệm pháp kìm nén để nhịn tiểu, bất thường về dòng tiểu (bao gồm dòng tiểu yếu hoặc ngắt quãng) và rặn bụng khi đi tiểu (bảng 1). (Xem thêm ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Đánh giá nguyên nhân cơ bản – Nguyên nhân gây rối loạn chức năng bàng quang thường được gợi ý thông qua một nhóm các dấu hiệu và triệu chứng phát hiện trong quá trình đánh giá ban đầu. Việc phân biệt giữa các nguyên nhân thực thể ít gặp (như nguyên nhân thần kinh và giải phẫu) với các nguyên nhân chức năng phổ biến hơn (ví dụ: bàng quang tăng hoạt hoặc giảm hoạt) là rất quan trọng (bảng 3). (Xem thêm ‘Các loại rối loạn chức năng bàng quang’ ở dưới.)

Đối với trẻ mắc các rối loạn chức năng, có thể bắt đầu các can thiệp hành vi nhằm tái huấn luyện bàng quang dựa trên chẩn đoán lâm sàng. (Xem “Quản lý rối loạn chức năng bàng quang ở trẻ em”.)

Chẩn đoán phân biệt – Chẩn đoán phân biệt bao gồm nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI), rối loạn chức năng bàng quang thứ phát do táo bón và đa niệu. (Xem thêm ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)

Chuyển tuyến và thăm dò chuyên sâu – Các đánh giá chuyên sâu hơn bao gồm chẩn đoán hình ảnh đường tiết niệu, đo lưu lượng dòng tiểu và thăm dò huyết động học bàng quang (urodynamic). Những xét nghiệm này do bác sĩ chuyên khoa tiết niệu thực hiện và thường chỉ định cho các trường hợp: nghi ngờ có nguyên nhân thần kinh hoặc giải phẫu; không đáp ứng với liệu pháp điều chỉnh hành vi; hoặc trẻ són tiểu liên tục, nhiễm trùng tiểu tái phát, trào ngược bàng quang niệu quản (VUR) hoặc nghi ngờ tổn thương thận. (Xem thêm ‘Chuyển tuyến và đánh giá chuyên sâu’ ở dưới.)