Viêm quy đầu ở người lớn

TÓM TẮT

Định nghĩa – Viêm quy đầu được định nghĩa là tình trạng viêm của quy đầu dương vật. Viêm quy đầu bao quy đầu bao gồm cả tình trạng viêm kèm theo ở bao quy đầu. Trong nội dung này, thuật ngữ “viêm quy đầu” được dùng để chỉ chung cho cả hai tình trạng trên. (Xem ‘Giới thiệu và thuật ngữ’ ở dưới.)

Nguyên nhân – Hầu hết các trường hợp viêm quy đầu có liên quan đến việc vệ sinh cá nhân kém, dẫn đến nhiễm trùng và viêm ở những bệnh nhân chưa cắt bao quy đầu. Khi bao quy đầu không được kéo tuột thường xuyên và quy đầu không được làm sạch đúng cách, bựa sinh dục có thể tích tụ, làm phá vỡ hàng rào bảo vệ. Sự tổn thương hàng rào phòng thủ của cơ thể này tạo điều kiện cho nhiễm trùng thứ phát và viêm, dẫn đến viêm quy đầu.

Trong thực hành lâm sàng, viêm quy đầu có thể là “không đặc hiệu”, nghĩa là không xác định được nguyên nhân cơ bản. Trong số các trường hợp xác định được nguyên nhân, nhiễm nấm Candida là phổ biến nhất. Nhiều tác nhân gây nhiễm trùng khác, các bệnh lý da liễu và các tình trạng tiền ung thư cũng có liên quan đến viêm quy đầu (bảng 1). (Xem ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – Viêm quy đầu biểu hiện bằng tình trạng đau, nhạy cảm hoặc ngứa quy đầu và/hoặc bao quy đầu, thường đi kèm với các tổn thương đỏ, viêm niệu đạo hoặc có dịch tiết dạng bã đậu hoặc mủ.

Mặc dù không phải lúc nào cũng xác định được nguyên nhân cụ thể, việc nhận diện các đặc điểm chính có thể giúp điều trị hiệu quả và đặc hiệu hơn (bảng 1). (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ và ‘Các đặc điểm bổ sung theo nguyên nhân’ ở dưới.)

Đánh giá chẩn đoán – Khám thực thể cần bao gồm quan sát quy đầu, bao quy đầu và lỗ niệu đạo để tìm tình trạng viêm hoặc dịch tiết.

Cần kiểm tra kỹ để loại trừ hẹp bao quy đầu và thắt nghẹt bao quy đầu (tình trạng bao quy đầu kẹt phía sau quy đầu dương vật (hình 1)), vì thắt nghẹt bao quy đầu là một cấp cứu tiết niệu. (Xem ‘Loại trừ biến chứng’ và ‘Biến chứng’ ở dưới.)

Tiền sử và khám thực thể, bao gồm cả khám toàn diện ngoài cơ quan sinh dục, đôi khi giúp định hướng nguyên nhân cụ thể, từ đó có hướng xử trí phù hợp (bảng 1 và sơ đồ 1). (Xem ‘Đánh giá chẩn đoán’ và ‘Đánh giá nguyên nhân’ ở dưới.)

Đối với những bệnh nhân có biểu hiện da gợi ý nguyên nhân da liễu, cần chuyển đến chuyên khoa da liễu để xác định chẩn đoán thông qua khám lâm sàng, sinh thiết hoặc thực hiện đánh giá bổ sung để tầm soát bệnh lý tiền ung thư. (Xem ‘Nguyên nhân da liễu’ ở dưới.)

Những trường hợp không xác định được nguyên nhân cụ thể được gọi là “viêm quy đầu không đặc hiệu”. Trong những trường hợp này, đáp ứng với điều trị theo kinh nghiệm là một thành phần quan trọng trong quá trình chẩn đoán.

Xử trí – Việc xử trí viêm quy đầu không biến chứng mà không tìm thấy nguyên nhân cụ thể ban đầu tập trung vào các biện pháp vệ sinh tại chỗ và đánh giá biến chứng, sau đó là điều trị theo kinh nghiệm cho nhiễm nấm Candida và/hoặc viêm da không nhiễm trùng nếu các triệu chứng kéo dài (sơ đồ 1). (Xem ‘Xử trí’ ở dưới.)

Biện pháp vệ sinh – Chú trọng vệ sinh cơ quan sinh dục là can thiệp quan trọng nhất cho tất cả bệnh nhân viêm quy đầu. Ở những bệnh nhân chưa cắt bao quy đầu, việc kéo tuột bao quy đầu và làm sạch kỹ cơ quan sinh dục có tác dụng cả phòng bệnh và điều trị.

Chúng tôi đề xuất rửa vùng bị tổn thương hai lần mỗi ngày bằng dung dịch nước muối sinh lý (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Biện pháp vệ sinh cho tất cả bệnh nhân’ và ‘Điều trị theo kinh nghiệm’ ở dưới.)

Điều trị theo kinh nghiệm bổ sung – Đối với nam giới đã cắt bao quy đầu và nam giới chưa cắt bao quy đầu không đáp ứng với việc rửa bằng nước muối sinh lý, chúng tôi đề xuất điều trị theo kinh nghiệm cho nhiễm nấm Candida bằng clotrimazole 1% hoặc miconazole 2%, bôi hai lần mỗi ngày (Khuyến cáo 2C).

Với những bệnh nhân không cải thiện sau liệu pháp kháng nấm, chúng tôi đề xuất dùng thử kem hydrocortisone 1% bôi hai lần mỗi ngày cho trường hợp viêm da không đặc hiệu (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Điều trị theo kinh nghiệm’ ở dưới.)

Điều trị đặc hiệu cho các nguyên nhân khác – Nếu xác định được các nguyên nhân cụ thể khác, cần thực hiện liệu pháp điều trị nhắm trúng đích. Việc xử trí thường bao gồm kháng sinh tại chỗ cho nhiễm trùng do vi khuẩn, kem steroid tại chỗ cho các bệnh lý da liễu, và có thể là đốt hoặc phẫu thuật cắt bỏ các tổn thương tiền ung thư. (Xem ‘Các nguyên nhân ít gặp hơn’ ở dưới.)