Viêm mũi xoang teo

TÓM TẮT

Định nghĩa thể nguyên phát và thứ phát

• Viêm mũi xoang teo là một hội chứng đặc trưng bởi tình trạng teo tiến triển và sự cư trú của vi khuẩn tại niêm mạc mũi (Xem mục ‘Giới thiệu’ ở dưới).
• Viêm mũi xoang teo nguyên phát (vô căn) là thể bệnh nặng hơn và chủ yếu gặp ở các quốc gia hạn chế về nguồn lực y tế (Xem mục ‘Viêm mũi xoang teo nguyên phát’ ở dưới).
• Thể thứ phát thường liên quan đến phẫu thuật mũi, chấn thương, xạ trị và các bệnh lý u hạt, phổ biến hơn ở các quốc gia phát triển (Xem mục ‘Viêm mũi xoang teo thứ phát’ ở dưới).

Biểu hiện lâm sàng – Các triệu chứng bao gồm nghẹt mũi mạn tính, đóng vảy tiết mũi, hôi miệng, mất khứu giác, chảy máu cam, rối loạn giấc ngủ và trầm cảm (Xem mục ‘Triệu chứng’ và ‘Triệu chứng và dấu hiệu’ ở dưới).

Khám mũi – Nội soi mũi cho thấy niêm mạc mỏng, sung huyết, kèm theo chảy máu, đóng vảy và mủ. Hốc mũi có thể giãn rộng, đặc biệt là trong thể nguyên phát (Xem mục ‘Khám mũi’ và ‘Kết quả khám mũi’ ở dưới).

Chẩn đoán – Việc chẩn đoán viêm mũi xoang teo (cả thể nguyên phát và thứ phát) dựa trên sự kết hợp giữa các triệu chứng gợi ý, hình ảnh nội soi và kết quả chẩn đoán hình ảnh. Các tiêu chuẩn chẩn đoán đã được đề xuất. Cần tầm soát các bệnh lý nền hoặc nguyên nhân gây bệnh ở những bệnh nhân có biểu hiện bệnh hệ thống (Xem mục ‘Đánh giá và chẩn đoán’ và ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới).

Xử trí – Hiện chưa có các thử nghiệm đối chứng so sánh giữa các phương pháp điều trị viêm mũi xoang teo. Nếu viêm mũi xoang teo thứ phát do một bệnh lý nền đang tiến triển, việc điều trị nên tập trung vào bệnh lý nền đó (Xem mục ‘Xử trí’ ở dưới).

Rửa mũi và dưỡng ẩm – Chúng tôi khuyến cáo rửa mũi bằng nước muối sinh lý ấm ít nhất 2 lần mỗi ngày (bảng 2) (Khuyến cáo 2B). Sau khi rửa, khuyến cáo bệnh nhân dưỡng ẩm niêm mạc mũi đã làm sạch bằng mỡ petroleum (vaseline), xịt muối có chứa xylitol hoặc các chất bôi trơn cá nhân (Khuyến cáo 2C) (Xem mục ‘Rửa mũi và dưỡng ẩm’ ở dưới).

Chỉ định dùng kháng sinh:

• Tại chỗ – Khuyến cáo bổ sung kháng sinh vào dung dịch rửa khi dịch rửa mũi hoặc dịch tiết mũi trở nên mủ trong hơn hai ngày (bảng 3) (Khuyến cáo 2C). Việc này được duy trì cho đến khi hết mủ (Xem mục ‘Kháng sinh’ ở dưới).
• Đường uống – Kháng sinh đường uống được chỉ định cho các trường hợp nhiễm trùng xoang do vi khuẩn cấp tính (Xem “Viêm xoang và viêm mũi xoang cấp không biến chứng ở người lớn: Điều trị”, phần ‘Liệu pháp kháng sinh cho các đối tượng chọn lọc’).

Theo dõi – Khuyến cáo nội soi mũi ít nhất 2 lần mỗi năm để loại bỏ dính và vảy tiết chừng nào các triệu chứng còn tồn tại (Khuyến cáo 2C) (Xem mục ‘Theo dõi’ ở dưới).

Hạn chế phẫu thuật – Chúng tôi khuyến cáo không thực hiện các thủ thuật phẫu thuật (Khuyến cáo 2C) (Xem mục ‘Các liệu pháp khác’ ở dưới).