TÓM TẮT
Rối loạn tĩnh mạch mạn tính – Bệnh tĩnh mạch chi dưới mạn tính là rối loạn mạch máu phổ biến nhất, bao gồm toàn bộ các dấu hiệu và triệu chứng được phân loại theo hệ thống CEAP (Lâm sàng – Nguyên nhân – Giải phẫu – Sinh lý bệnh) từ C0 đến C6 (bảng 1). Mức độ rối loạn tĩnh mạch mạn tính càng tăng (ví dụ: từ C4 đến C6) thì càng liên quan đến tình trạng khuyết tật mạn tính, giảm chất lượng cuộc sống và chi phí chăm sóc y tế cao. (Xem phần ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
Triệu chứng – Biểu hiện lâm sàng ban đầu rất đa dạng. Các triệu chứng thường gặp nhất của rối loạn tĩnh mạch mạn tính bao gồm: nặng chân, đau nhức, sưng phù, ngứa, khó chịu và đau. Các dấu hiệu thực thể bao gồm giãn tĩnh mạch bất thường (như giãn mao mạch – corona phlebectatica, tĩnh mạch lưới, giãn tĩnh mạch nông), phù, viêm, viêm da, thay đổi sắc tố da và loét. Cảm giác đau trong bệnh lý tĩnh mạch thường tăng về cuối ngày so với buổi sáng, tăng khi đứng hoặc ngồi buông thõng chân trong thời gian dài, và cải thiện khi nâng cao chi hoặc đi bộ. (Xem phần ‘Triệu chứng’ ở dưới.)
Dấu hiệu lâm sàng – Dấu hiệu lâm sàng phổ biến nhất của rối loạn tĩnh mạch chi dưới mạn tính là giãn tĩnh mạch bất thường (giãn mao mạch, tĩnh mạch lưới, giãn tĩnh mạch nông). Các dấu hiệu của bệnh tĩnh mạch giai đoạn tiến triển (CEAP 4 đến 6) bao gồm phù chi dưới, tăng sắc tố da, viêm da/chàm, xơ cứng da mỡ và loét tĩnh mạch.
Không có dấu hiệu lâm sàng – Khoảng 20% bệnh nhân có các triệu chứng phù hợp với bệnh tĩnh mạch nhưng không có dấu hiệu lâm sàng nhìn thấy được. (Xem phần ‘Không có dấu hiệu lâm sàng (C0)’ ở dưới.)
Giãn mao mạch/tĩnh mạch lưới – Giãn mao mạch là sự hội tụ của các tiểu tĩnh mạch/mao mạch trong da bị giãn với đường kính dưới 1 mm, là biểu hiện thường gặp nhất của bệnh tĩnh mạch. Tĩnh mạch lưới là các tĩnh mạch dưới da bị giãn, có màu xanh, đường kính từ 1 đến 3 mm và thường xoắn vặn. (Xem phần ‘Giãn mao mạch/tĩnh mạch lưới (C1)’ ở dưới.)
Giãn tĩnh mạch – Giãn tĩnh mạch là các tĩnh mạch dưới da bị giãn, xoắn vặn với đường kính lớn hơn 3 mm. (Xem phần ‘Giãn tĩnh mạch (C2)’ ở dưới.)
Phù – Sưng phù chi dưới thường nặng hơn khi đứng lâu và cải thiện khi nâng cao chân hoặc đi bộ. Trong giai đoạn đầu của suy tĩnh mạch mạn tính, phù có thể chỉ xuất hiện vào cuối ngày; tuy nhiên, theo thời gian, tình trạng này có thể trở nên dai dẳng suốt cả ngày. (Xem phần ‘Phù (C3)’ ở dưới.)
Bệnh tĩnh mạch giai đoạn tiến triển – Phù nặng mạn tính, thay đổi sắc tố da (tăng sắc tố, viêm da, xơ cứng da mỡ) và loét tĩnh mạch là những dấu hiệu của bệnh tĩnh mạch giai đoạn tiến triển (suy tĩnh mạch mạn tính), liên quan đến trào ngược tĩnh mạch nông và/hoặc sâu và/hoặc tắc nghẽn tĩnh mạch.
Tăng sắc tố da – Tăng sắc tố liên quan đến suy tĩnh mạch mạn tính là kết quả từ sự phân hủy các hồng cầu thoát mạch qua các mao mạch bị tổn thương vào lớp hạ bì. (Xem phần ‘Tăng sắc tố da/viêm da (C4a)’ ở dưới.)
Viêm da ứ trệ – Viêm da ứ trệ là một quá trình viêm biểu hiện dưới dạng phát ban chàm. Tình trạng ngứa đi kèm thường khó thuyên giảm. Các vết trầy xước do gãi có thể trở thành nguồn gây nhiễm trùng da, và các vùng tổn thương da có thể tiến triển thành loét. (Xem phần ‘Tăng sắc tố da/viêm da (C4a)’ ở dưới.)
Xơ cứng da mỡ – Xơ cứng da mỡ là tình trạng viêm mô mỡ xơ hóa của mô dưới da. Bệnh nhân xơ cứng da mỡ đặc biệt dễ gặp các đợt viêm mô tế bào tái phát. (Xem phần ‘Xơ cứng da mỡ (C4b)’ ở dưới.)
Loét tĩnh mạch – Loét tĩnh mạch thường khu trú ở vùng thấp quanh mắt cá trong hoặc mắt cá ngoài, theo phân bố giải phẫu của các tĩnh mạch hiển bị trào ngược. Loét tĩnh mạch thường gây đau, nông, tiết dịch nhiều và có nền mô hạt; những đặc điểm này giúp phân biệt loét tĩnh mạch với các loại loét khác ở chi dưới. (Xem phần ‘Loét tĩnh mạch (C5, C6, C6r)’ ở dưới.)