Đánh giá tình trạng nhiễm trùng trong đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)

TÓM TẮT

Định nghĩa đợt cấp COPD – Đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) được định nghĩa là một sự kiện đặc trưng bởi tình trạng khó thở và/hoặc ho, khạc đờm tăng dần trong vòng 14 ngày trở xuống, có thể kèm theo thở nhanh và/hoặc nhịp tim nhanh. Tình trạng này thường liên quan đến sự gia tăng viêm tại chỗ và toàn thân do nhiễm trùng đường hô hấp, ô nhiễm môi trường hoặc các tác nhân gây tổn thương đường thở khác. (Xem thêm phần ‘Định nghĩa’ ở dưới.)

Nguyên nhân – Đa số các đợt cấp COPD là do nhiễm trùng hô hấp. Các trường hợp còn lại do viêm tăng bạch cầu ái toan, ô nhiễm môi trường hoặc không rõ nguyên nhân. Các tác nhân nhiễm trùng hô hấp gây ra đợt cấp bao gồm virus, vi khuẩn hoặc nhiễm trùng hỗn hợp. (Xem thêm phần ‘Căn nguyên’ ở dưới.)

Đặc điểm lâm sàng – Ba triệu chứng chính đặc trưng cho một đợt cấp COPD bao gồm: tăng khó thở, tăng thể tích và/hoặc độ quánh của đờm, và tăng mức độ mủ của đờm. Các dấu hiệu thường gặp khác bao gồm thở nhanh, khó chịu vùng ngực, mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ và suy giảm chức năng phổi. (Xem thêm phần ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)

Nhìn chung, những bệnh nhân COPD giai đoạn tiến triển và những người có nhiều triệu chứng chính (đặc biệt là đờm mủ) có khả năng cao bị nhiễm khuẩn hơn. (Xem thêm phần ‘Các đặc điểm gợi ý nhiễm khuẩn’ ở dưới.)

Đánh giá – Việc xác định bệnh nhân nào có tình trạng nhiễm trùng có thể điều trị được và cần thực hiện xét nghiệm vi sinh là nội dung then chốt trong quá trình đánh giá. (Xem thêm phần ‘Đánh giá nhiễm trùng’ ở dưới.)

Thời điểm chỉ định xét nghiệm đờm – Đối với hầu hết bệnh nhân, việc nhuộm Gram và nuôi cấy đờm để chẩn đoán vi sinh là không cần thiết. Chúng tôi chỉ chỉ định xét nghiệm cho các trường hợp đợt cấp COPD có yếu tố nguy cơ nhiễm Pseudomonas (bảng 2), bệnh nhân không đáp ứng với kháng sinh điều trị kinh nghiệm ban đầu, và bệnh nhân nhập viện (đặc biệt là những người đang hoặc có nguy cơ suy hô hấp cấp do đợt cấp COPD). (Xem thêm phần ‘Thời điểm chỉ định xét nghiệm đờm’ ở dưới.)

Xét nghiệm virus hô hấp – Chúng tôi thực hiện xét nghiệm cúm cho tất cả bệnh nhân đợt cấp COPD khi nghi ngờ cúm (ví dụ: bệnh nhân khởi phát trong mùa cúm và có bệnh cảnh lâm sàng gợi ý). (Xem thêm phần ‘Phát hiện virus hô hấp’ ở dưới.)

Trong thời kỳ đại dịch, chúng tôi xét nghiệm tất cả bệnh nhân có triệu chứng hô hấp mới xuất hiện hoặc nặng thêm, bất kể tình trạng tiêm chủng. (Xem thêm “COVID-19: Chẩn đoán”.)

Thời điểm chỉ định chẩn đoán hình ảnh ngực – Chúng tôi thường chỉ định chẩn đoán hình ảnh ngực (ví dụ: X-quang ngực, chụp cắt lớp vi tính) cho bệnh nhân nghi ngờ đợt cấp COPD đến khám tại khoa cấp cứu hoặc trong môi trường nội trú để giúp xác định các bệnh đồng mắc có thể điều trị được (ví dụ: viêm phổi, suy tim, tràn khí màng phổi). Giá trị của chẩn đoán hình ảnh trong điều trị ngoại trú hiện chưa rõ ràng. (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán hình ảnh ngực’ ở dưới.)

Xử trí – Việc quản lý nhiễm trùng trong đợt cấp COPD được trình bày trong một phần riêng biệt. (Xem thêm “Quản lý nhiễm trùng trong đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính”.)