TÓM TẮT
- Tổng quan – Hồng ban cứng (Erythema induratum – EI) là một thể viêm mô mỡ hiếm gặp, có thể xuất hiện phối hợp với bệnh lao (phổ biến nhất), các bệnh lý hoặc thuốc khác, hoặc là một tình trạng vô căn. EI được xem là một phản ứng quá mẫn trung gian miễn dịch. (Xem thêm ‘Cơ chế bệnh sinh’ và ‘Các rối loạn phối hợp’ ở dưới.)
- Dịch tễ học – EI thường gặp nhất ở phụ nữ trưởng thành, nhưng cũng có thể xảy ra ở nam giới và trẻ em. (Xem thêm ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
- Biểu hiện lâm sàng – Biểu hiện lâm sàng phổ biến nhất của EI là các nốt đỏ đơn độc hoặc đa ổ ở mặt sau hoặc mặt bên của cẳng chân (hình 1A-D). Tổn thương ở đùi và chi trên thỉnh thoảng mới ghi nhận. EI ở thân mình, mặt hoặc thể lan tỏa là hiếm gặp. Các nốt này thường dễ loét. (Xem thêm ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
- Chẩn đoán – Chẩn đoán EI dựa trên sự phù hợp giữa các phát hiện lâm sàng và mô bệnh học (sơ đồ 1). Sinh thiết da cho thấy hình ảnh viêm mô mỡ chủ yếu dạng tiểu thùy, với thâm nhiễm viêm hỗn hợp và dạng hạt kèm theo viêm mạch (hình 2). Có thể cần lấy nhiều mẫu bệnh phẩm hoặc cắt nhiều lát mô để xác định tình trạng viêm mạch. (Xem thêm ‘Mô bệnh học’ và ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
- Đánh giá bổ sung – Do mối liên hệ chặt chẽ giữa EI và bệnh lao, tất cả bệnh nhân EI cần được tầm soát lao. (Xem thêm ‘Các nghiên cứu bổ sung’ ở dưới.)
- Điều trị
- Bệnh nhân có bệnh phối hợp có thể điều trị được – Lựa chọn ưu tiên hàng đầu cho EI không vô căn là điều trị bệnh lý nền phối hợp (sơ đồ 1). Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), nghỉ ngơi, kê cao chi và băng ép có thể giúp cải thiện triệu chứng. (Xem thêm ‘Điều trị bước một’ ở dưới.)
- Bệnh nhân không có bệnh phối hợp có thể điều trị được – Khi không xác định được bệnh lý nền để điều trị, việc quản lý bệnh có thể gặp nhiều khó khăn và dữ liệu về các lựa chọn điều trị còn hạn chế. Chúng tôi đề xuất thử nghiệm điều trị bằng kali iodid đường uống cho những bệnh nhân này (Khuyến cáo 2C). Các phương pháp điều trị khác có thể mang lại hiệu quả bao gồm glucocorticoid toàn thân, clofazimine, colchicine, muối vàng và mycophenolate mofetil. (Xem thêm ‘Các can thiệp khác’ ở dưới.)