Đau âm hộ không rõ nguyên nhân (Hội chứng đau âm hộ): Điều trị

TÓM TẮT

Mô tả – Đau vùng âm hộ (vulvodynia) là tình trạng đau vùng âm hộ mạn tính, không rõ nguyên nhân, kéo dài ít nhất ba tháng. Tình trạng này có thể khu trú hoặc lan tỏa; khởi phát do kích thích, tự phát hoặc hỗn hợp; xuất hiện dưới dạng sơ cấp hoặc thứ cấp về thời điểm khởi phát; và có các kiểu diễn tiến theo thời gian khác nhau (ví dụ: ngắt quãng, kéo dài, liên tục, tức thì hoặc chậm). (Xem thêm phần ‘Định nghĩa’ ở dưới.)

Đánh giá – Việc đánh giá bệnh nhân đau vùng âm hộ mạn tính bao gồm khai thác bệnh sử chi tiết (trao đổi về các triệu chứng đau, thói quen tình dục, các vấn đề sản phụ khoa và nội khoa) cùng với thăm khám lâm sàng toàn diện. (Xem thêm phần ‘Đánh giá’ ở dưới.)

Kỳ vọng điều trị – Vì đau vùng âm hộ là một bệnh lý mạn tính, trong đó các triệu chứng được kiểm soát nhưng có thể kéo dài với các giai đoạn thuyên giảm và bùng phát xen kẽ, nên một trong những mục tiêu điều trị là thiết lập những kỳ vọng thực tế. Chúng tôi giúp bệnh nhân hiểu rằng quá trình cải thiện có thể diễn ra chậm và vì không có một phác đồ “vạn năng” cho mọi trường hợp, việc tìm ra liệu pháp phù hợp có thể cần thời gian, sự kiên nhẫn và thử nghiệm nhiều phương án. (Xem thêm phần ‘Tiếp cận của chúng tôi’ ở dưới.)

Thay đổi hành vi – Chúng tôi cùng bệnh nhân rà soát các thói quen có lợi hoặc có hại. Bệnh nhân được hướng dẫn về vệ sinh vùng âm hộ, cách giảm căng thẳng, giảm triệu chứng, sử dụng chất bôi trơn và tập luyện. (Xem thêm phần ‘Thay đổi hành vi’ ở dưới.)

Vật lý trị liệu sàn chậu – Theo khuyến cáo của nhiều hiệp hội y khoa, chúng tôi chỉ định vật lý trị liệu sàn chậu là phương pháp điều trị chính cho đau vùng âm hộ nhờ nhiều nghiên cứu chứng minh hiệu quả. Bệnh nhân đau vùng âm hộ và đau khi quan hệ tình dục thường xuất hiện các điểm kích hoạt cơ mạc (myofascial trigger points) và tăng trương lực cơ vùng chậu, cơ bụng, cơ lưng và cơ sàn chậu. Vật lý trị liệu sàn chậu bao gồm nhiều kỹ thuật như: vận động và ổn định vùng chậu và vùng lõi (core); vận động mô liên kết, tạng và thần kinh; giải phóng điểm kích hoạt cơ mạc trong và ngoài, phản hồi sinh học (biofeedback) và kích thích điện. (Xem thêm phần ‘Vật lý trị liệu sàn chậu’ ở dưới.)

Can thiệp tâm lý – Các can thiệp tâm lý tập trung vào việc giảm đau, khôi phục chức năng tình dục và củng cố mối quan hệ vợ chồng bằng cách tác động vào suy nghĩ, cảm xúc, hành vi và sự tương tác giữa cặp đôi liên quan đến đau khi quan hệ. Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) là một trong những can thiệp tâm lý được nghiên cứu và sử dụng phổ biến nhất đối với các cơn đau, bao gồm đau vùng âm hộ và đau khi quan hệ. Chúng tôi chỉ định CBT cá nhân hoặc nhóm cho bệnh nhân đau vùng âm hộ vì đây là lựa chọn điều trị không xâm lấn đã được chứng minh hiệu quả. (Xem thêm phần ‘Can thiệp tâm lý’ ở dưới.)

Điều trị nội khoa – Điều trị nội khoa không phẫu thuật cho đau vùng âm hộ bao gồm sử dụng thuốc bôi tại chỗ, thuốc uống và liệu pháp tiêm. Cần lưu ý rằng các lựa chọn này không được phê duyệt đặc hiệu cho điều trị đau vùng âm hộ, do đó được coi là sử dụng ngoài chỉ định (off-label). Ngoài ra, liều lượng, đường dùng hoặc phác đồ tối ưu hiện vẫn chưa được xác định rõ. Do dữ liệu so sánh còn hạn chế, cách phân nhóm dưới đây phản ánh kinh nghiệm lâm sàng, sự cân bằng giữa lợi ích và nguy cơ, khả năng tiếp cận sản phẩm và chi phí. (Xem thêm phần ‘Thuốc’ ở dưới.)

Liệu pháp bổ trợ và thay thế – Các phương pháp điều trị bổ trợ và thay thế dường như mang lại lợi ích tích cực cho các hội chứng đau mạn tính, mặc dù dữ liệu từ các nghiên cứu đơn lẻ còn mâu thuẫn. Một số phương pháp được báo cáo giúp giảm triệu chứng đau vùng âm hộ bao gồm châm cứu, thôi miên và kích thích thần kinh bằng điện qua da (TENS). (Xem thêm phần ‘Điều trị bổ trợ và thay thế’ ở dưới.)

Vai trò hạn chế của phẫu thuật – Phẫu thuật thường được xem xét cho những bệnh nhân đau vùng âm hộ khu trú, khởi phát do kích thích (trước đây gọi là viêm tiền đình âm hộ) không đáp ứng với vật lý trị liệu, liệu pháp nhận thức hành vi, thuốc bôi hoặc thuốc uống. Việc chỉ định phẫu thuật được xem xét tùy theo từng trường hợp cụ thể. (Xem thêm phần ‘Phẫu thuật’ ở dưới.)