TÓM TẮT
-
Định nghĩa vùng tầng sinh môn – Về mặt giải phẫu, tầng sinh môn là toàn bộ vùng thoát của khung chậu, nằm phía dưới sàn chậu (hình 1). (Xem thêm mục ‘Định nghĩa’ ở dưới.)
-
Chăm sóc tầng sinh môn thường quy sau sinh – Vì hiện chưa có phương pháp chăm sóc sau sinh tối ưu nhất, chúng tôi áp dụng hướng tiếp cận dưới đây và điều chỉnh kế hoạch cụ thể dựa trên tiền sử của từng bệnh nhân.
-
Tư vấn cho bệnh nhân – Đối với tất cả sản phụ sinh ngả âm đạo, chúng tôi tư vấn về quá trình lành thương và vệ sinh vùng tầng sinh môn, kiểm soát đau, phòng ngừa táo bón và thời điểm bắt đầu sinh hoạt tình dục trở lại. Do dữ liệu còn hạn chế, các chiến lược tối ưu cho những nội dung này hiện vẫn chưa được xác định rõ. (Xem thêm mục ‘Tiếp cận ban đầu’ ở dưới.)
-
Rách tầng sinh môn độ I, II hoặc rạch tầng sinh môn – Những bệnh nhân này thường được tái khám một lần (trực tiếp hoặc trực tuyến) trong ba tuần đầu sau sinh. Chúng tôi giải đáp các thắc mắc của bệnh nhân, đồng thời đánh giá tình trạng lành thương, mức độ đau và tình trạng són tiểu và/hoặc són phân. Việc đánh giá chi tiết hơn và chuyển tuyến chuyên khoa sẽ được thực hiện nếu cần thiết. (Xem thêm mục ‘Chăm sóc sau xuất viện’ ở dưới.)
-
Rách tầng sinh môn độ III hoặc IV – Chúng tôi khuyến cáo theo dõi thường xuyên hơn đối với các trường hợp rách tầng sinh môn sản khoa độ III hoặc IV để phát hiện sớm các biến chứng. Thông thường, bệnh nhân sẽ được hẹn khám ngoại trú và thăm khám từ một đến hai tuần sau khi xuất viện, sau đó tiếp tục tái khám mỗi một đến hai tuần cho đến khi vết khâu lành hoàn toàn. (Xem thêm mục ‘Chăm sóc sau xuất viện’ ở dưới.)
-
Các triệu chứng cần đánh giá – Bệnh nhân có bất kỳ triệu chứng bất thường nào ở vùng tầng sinh môn, bao gồm đau dữ dội, xuất hiện khối lồi hoặc khối u, dịch tiết bất thường (ví dụ: dịch âm đạo hoặc dịch trực tràng màu xanh), cần được đánh giá chuyên sâu. (Xem thêm mục ‘Các triệu chứng cần đánh giá’ ở dưới.)
-
Đau quá mức hoặc đau bất thường – Những bệnh nhân báo cáo tình trạng đau dữ dội, kéo dài hoặc tăng dần cần được đánh giá để loại trừ nhiễm trùng, bục vết khâu, tụ máu hoặc các biến chứng ít gặp khác. (Xem thêm mục ‘Đau dữ dội’ ở dưới.)
-
Triệu chứng khối lồi – Các nguyên nhân phổ biến gây ra khối lồi hoặc mô bất thường ở sản phụ sau sinh bao gồm trĩ (bao gồm trĩ tắc mạch hoặc trĩ sa), tụ máu và sa tử cung. Các chẩn đoán này được xác định thông qua thăm khám lâm sàng. (Xem thêm mục ‘Khối lồi hoặc khối u’ ở dưới.)
-
Dịch tiết – Dịch tiết bất thường sau sinh bao gồm dịch mủ hoặc màu xanh, có mùi hôi, giống nước tiểu, dính phân hoặc tăng dần về lượng. Nguyên nhân gây dịch tiết bất thường có thể do áp xe dẫn lưu, rò hoặc són phân/tiểu. (Xem thêm mục ‘Dịch âm đạo bất thường’ ở dưới.)
-
Thăm khám lâm sàng – Bệnh nhân nghi ngờ có biến chứng tầng sinh môn cần được thăm khám vùng chậu. Việc này có thể gặp khó khăn ở những sản phụ mới sinh ngả âm đạo do đau, phù nề mô và tâm lý lo lắng. Chúng tôi thực hiện thăm khám ban đầu tại phòng khám. Những trường hợp không thể chịu đựng được việc thăm khám tại phòng khám sẽ được đánh giá dưới gây mê. Những bệnh nhân có tổn thương cần can thiệp vượt quá khả năng thực hiện an toàn tại phòng khám (như cắt lọc mô hoại tử hoặc khâu lại) nên được xử trí trong môi trường phẫu thuật. (Xem thêm mục ‘Thăm khám lâm sàng’ ở dưới.)
-
Các vấn đề dài hạn – Các vấn đề dài hạn bao gồm đau tầng sinh môn kéo dài và són tiểu, són phân hoặc cả hai. Tập luyện cơ sàn chậu giúp giảm các triệu chứng này. Những bệnh nhân này có thể được hưởng lợi khi được chuyển tuyến đến chuyên gia y học sàn chậu nữ (ví dụ: bác sĩ chuyên khoa niệu phụ khoa). (Xem thêm mục ‘Các vấn đề dài hạn’ ở dưới.)
-
Các nhóm đối tượng đặc biệt – Những trường hợp rách cơ thắt hậu môn sản khoa hoặc cắt bộ phận sinh dục nữ có thể có những nhu cầu chăm sóc đặc biệt hơn. (Xem thêm mục ‘Các nhóm đối tượng đặc biệt’ ở dưới.)