Rối loạn stress sau sang chấn ở người lớn: Tổng quan điều trị

TÓM TẮT

Khởi đầu điều trị – Chúng tôi khuyến khích bắt đầu điều trị rối loạn stress sau sang chấn (PTSD) càng sớm càng tốt sau khi có chẩn đoán. (Xem thêm ‘Khởi đầu điều trị’ ở dưới.)

Mục tiêu – Các mục tiêu điều trị bao gồm: đảm bảo an toàn cho bệnh nhân và những người xung quanh, giảm nhẹ các triệu chứng gây khó chịu, hạn chế hành vi né tránh, giảm lo âu, cải thiện chức năng thích nghi và tâm lý xã hội, đồng thời giảm thiểu nguy cơ tái phát. (Xem thêm ‘Thiết lập mục tiêu điều trị’ ở dưới.)

Liệu pháp tâm lý tập trung vào sang chấn là lựa chọn hàng đầu – Đối với hầu hết người trưởng thành mắc PTSD, chúng tôi đề xuất lựa chọn điều trị đầu tay là liệu pháp tâm lý tập trung vào sang chấn có bao gồm kỹ thuật phơi nhiễm, thay vì sử dụng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin (ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc [SSRI] hoặc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine [SNRI]) (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm ‘Liệu pháp tâm lý tập trung vào sang chấn là lựa chọn ưu tiên’ ở dưới.)

SSRI là lựa chọn thay thế hàng đầu – SSRI là phương án thay thế phù hợp cho liệu pháp tâm lý và được ưu tiên ở những bệnh nhân có bệnh đồng mắc là trầm cảm hoặc rối loạn lo âu khác, đặc biệt khi các triệu chứng này gây cản trở quá trình trị liệu tâm lý. (Xem thêm ‘Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin là lựa chọn thay thế hàng đầu hoặc điều trị phối hợp’ ở dưới.)

Xem xét cho các nhóm đối tượng hoặc triệu chứng đặc thù – Chúng tôi áp dụng các phương pháp tiếp cận tâm lý điều chỉnh, tích hợp điều trị PTSD làm can thiệp ban đầu cho những cá nhân có rối loạn sử dụng chất, rối loạn nhân cách và chấn thương sọ não mức độ trung bình đến nặng. (Xem thêm ‘Các lưu ý bổ sung cho các nhóm đối tượng hoặc triệu chứng đặc thù’ ở dưới.)

Đối với bệnh nhân PTSD có rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng, điển hình là ác mộng, chúng tôi đề xuất điều trị bằng prazosin (Khuyến cáo 2C). Prazosin được sử dụng như một thuốc bổ trợ phối hợp với các thuốc ức chế tái hấp thu serotonin, hoặc trong một số trường hợp dùng đơn trị liệu hoặc kết hợp với liệu pháp tâm lý tập trung vào sang chấn. (Xem thêm ‘Rối loạn giấc ngủ hoặc ác mộng nổi bật’ ở dưới.)

Đối với bệnh nhân PTSD có các triệu chứng loạn thần nổi bật, chúng tôi đề xuất phối hợp SSRI và thuốc chống loạn thần thế hệ hai (SGA) (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm ‘Loạn thần’ ở dưới.)

Thời gian điều trị – Chúng tôi duy trì các thuốc điều trị PTSD có hiệu quả trong ít nhất 6 tháng đến 1 năm để ngăn ngừa tái phát hoặc tái xuất hiện bệnh. (Xem thêm ‘Thời gian điều trị’ ở dưới.)

Xử trí khi đáp ứng kém – Các lựa chọn xử trí tiếp theo của chúng tôi như sau:

• Đối với những người ưu tiên liệu pháp tâm lý:
  • Nếu đáp ứng một phần với liệu pháp tâm lý ban đầu, chúng tôi ưu tiên phối hợp thêm một liệu pháp tập trung vào sang chấn khác. (Xem thêm ‘Những người ưu tiên liệu pháp tâm lý’ ở dưới.)
  • Nếu đáp ứng kém với liệu pháp tâm lý ban đầu, chúng tôi ưu tiên chuyển sang một liệu pháp tập trung vào sang chấn khác.
• Đối với những người ưu tiên dùng thuốc:
  • Với những bệnh nhân đáp ứng kém với liệu pháp tập trung vào sang chấn ban đầu, chúng tôi ưu tiên ngừng trị liệu tâm lý và bắt đầu điều trị nội khoa bằng SSRI. SNRI cũng là một lựa chọn chấp nhận được, dù ít được nghiên cứu hơn. (Xem thêm ‘Những người ưu tiên dùng thuốc’ ở dưới.)
  • Với những bệnh nhân đáp ứng kém với điều trị nội khoa và không muốn tiếp tục trị liệu tâm lý, lựa chọn tiếp theo là chuyển sang một loại thuốc ức chế tái hấp thu serotonin khác (SSRI hoặc SNRI).
• Đối với những người sẵn lòng kết hợp nhiều phương pháp: Theo kinh nghiệm lâm sàng, việc phối hợp liệu pháp tâm lý với SSRI (hoặc bổ sung liệu pháp tâm lý cho SSRI) có thể mang lại hiệu quả cho một số bệnh nhân. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng hiện cung cấp ít bằng chứng trực tiếp hỗ trợ lựa chọn này. (Xem thêm ‘Những người đồng ý kết hợp nhiều phương pháp’ ở dưới.)
• Đối với những người không đáp ứng với hai hoặc nhiều loại thuốc ức chế tái hấp thu serotonin (SSRI hoặc SNRI): Chúng tôi ưu tiên thử dùng SGA. Nếu không thấy lợi ích lâm sàng sau 2 đến 3 tuần điều trị ở liều tối đa dung nạp được, chúng tôi sẽ giảm dần liều và ngưng thuốc để hạn chế nguy cơ tác dụng phụ. (Xem thêm ‘Đối với những người kháng với hai hoặc nhiều loại thuốc ức chế tái hấp thu serotonin’ ở dưới.)