Viêm não do virus ở người lớn

TÓM TẮT

Biểu hiện lâm sàng – Bệnh nhân viêm não có tình trạng thay đổi ý thức, dao động từ những khiếm khuyết nhẹ cho đến hôn mê sâu. Các triệu chứng và dấu hiệu kích thích màng não (sợ ánh sáng và cứng gáy) thường không xuất hiện trong viêm não đơn thuần, nhưng thường đi kèm trong bệnh cảnh viêm não màng não. (Xem thêm ‘Phân biệt viêm màng não và viêm não’ ở dưới.)

Các đặc điểm lâm sàng khác thường gặp ở bệnh nhân viêm não bao gồm co giật và các bất thường thần kinh khu trú (ví dụ: liệt nửa người, liệt dây thần kinh sọ, tăng phản xạ gân xương sâu và/hoặc xuất hiện phản xạ bệnh lý). (Xem thêm ‘Triệu chứng và dấu hiệu’ ở dưới.)

Đánh giá – Đối với bệnh nhân nghi ngờ viêm não, việc đánh giá ban đầu tập trung vào xác định tác nhân gây bệnh, bao gồm cả việc tầm soát các tác nhân virus.

Tiền sử và thăm khám lâm sàng – Lâm sàng viên cần khai thác chi tiết tiền sử tình dục, lịch sử du lịch và tiền sử tiếp xúc (với cả côn trùng và động vật). Đồng thời, cần thăm khám để tìm các dấu hiệu (ví dụ: phát ban) giúp hỗ trợ chẩn đoán xác định. (Xem thêm ‘Manh mối từ tiền sử’ và ‘Manh mối từ thăm khám lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán hình ảnh thần kinh – Chúng tôi chỉ định chẩn đoán hình ảnh cho bệnh nhân viêm não nhằm đánh giá khả năng có tổn thương khu trú, từ đó gợi ý nguyên nhân cụ thể (ví dụ: tổn thương thùy thái dương gợi ý virus herpes simplex [HSV]-1). (Xem thêm ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)

Đánh giá dịch não tủy – Xét nghiệm dịch não tủy (CSF) là thiết yếu để chẩn đoán cho bệnh nhân nghi ngờ viêm não hoặc viêm não màng não. Bên cạnh các xét nghiệm thường quy (tế bào, glucose, protein), các thăm dò ban đầu nên bao gồm xét nghiệm PCR dịch não tủy để tìm HSV-1, HSV-2, virus varicella zoster và enterovirus. Việc xét nghiệm các tác nhân virus khác (ví dụ: arbovirus) sẽ tùy thuộc vào tiền sử du lịch cũng như tiền sử tiếp xúc với côn trùng và động vật (bảng 4). (Xem thêm ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Điều trị kinh nghiệm – Ở bệnh nhân viêm não hoặc viêm não màng não, chúng tôi khuyến cáo khởi đầu nhanh acyclovir 10 mg/kg, tiêm tĩnh mạch 3 lần/ngày để điều trị kinh nghiệm cho HSV trong khi chờ kết quả xác nhận (Khuyến cáo 1A). Viêm não do HSV có tỷ lệ tử vong cao nếu điều trị bị chậm trễ. (Xem thêm ‘Điều trị kinh nghiệm’ ở dưới.)

Việc sử dụng các thuốc điều trị kinh nghiệm khác tùy thuộc vào từng bệnh cảnh lâm sàng cụ thể. Danh sách các tác nhân chính gây viêm não cùng với hướng điều trị ban đầu được trình bày trong bảng (bảng 4).

LỜI CẢM ƠN – Ban biên tập xin cảm ơn Bác sĩ R Paul Johnson vì những đóng góp cho phiên bản trước của bài tổng quan này.