TÓM TẮT
-
Định nghĩa – Ngẫu nhiên hóa Mendel là một thiết kế nghiên cứu dịch tễ học kết hợp thông tin di truyền vào các phương pháp dịch tễ học truyền thống nhằm điều tra các yếu tố nguy cơ tiềm tàng đối với các kết cục cụ thể. Phương pháp này giúp giảm thiểu nhiều sai số chính thường gặp trong các nghiên cứu quan sát dịch tễ học truyền thống. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)
-
Phương pháp – Ngẫu nhiên hóa Mendel được xem như một thử nghiệm tự nhiên, trong đó sự phân ly độc lập của các alen tại một locus nhất định sẽ phân chia ngẫu nhiên những cá thể có hoặc không có alen cụ thể đó. Phân tích định lượng được thực hiện để đánh giá xem kết cục quan tâm có xuất hiện phổ biến hơn ở những cá thể mang alen nguy cơ so với những người không mang alen này hay không. Vì alen nguy cơ liên kết chặt chẽ với một yếu tố nguy cơ (biến trung gian) đang được nghiên cứu, nên có thể chứng minh rằng sự hiện diện của yếu tố nguy cơ này khả năng cao là tác nhân gây ra kết cục quan tâm. (Xem ‘Cơ sở lý luận’ ở dưới.)
-
Hạn chế – Giá trị của ngẫu nhiên hóa Mendel phụ thuộc vào sự phân ly gen ngẫu nhiên tại một locus đa hình, cũng như mối liên hệ mạnh mẽ, trực tiếp và duy nhất giữa alen nguy cơ và yếu tố nguy cơ. Độ tin cậy của các nghiên cứu có thể bị giảm sút do hiện tượng mất cân bằng liên kết, phân tầng quần thể, sự liên kết không nhất quán giữa alen và biến trung gian dẫn đến thiếu hụt công suất thống kê, hiện tượng định hướng phát triển (canalization) và tương tác giữa gen và môi trường. (Xem ‘Các giả định và hạn chế’ ở dưới.)
-
Các vấn đề cần cân nhắc – Ngẫu nhiên hóa Mendel dựa trên một số giả định, trong đó có những giả định không thể kiểm chứng, điều này có thể làm mất giá trị các suy luận về mối quan hệ nhân quả giữa yếu tố nguy cơ và bệnh lý. Khi bình duyệt một nghiên cứu sử dụng thiết kế ngẫu nhiên hóa Mendel, cần xem xét kỹ các câu hỏi liên quan đến các yếu tố gây nhiễu tiềm tàng. (Xem ‘Đánh giá một bài báo về ngẫu nhiên hóa Mendel’ ở dưới.)