Tổng quan về quá trình cầm máu

TÓM TẮT

Các giai đoạn của quá trình đông máu và tiêu sợi huyết – Khi các con đường hình thành và tiêu huyết khối được phối hợp nhịp nhàng, cục máu đông ban đầu sẽ được tạo ra để cầm máu, sau đó là quá trình tiêu huyết khối và tái cấu trúc mô (hình 2 và hình 3). Chảy máu bất thường có thể là kết quả của việc giảm khả năng hình thành huyết khối hoặc tăng cường tiêu huyết khối; ngược lại, sự hình thành huyết khối quá mức hoặc giảm khả năng tiêu huyết khối có thể dẫn đến tình trạng huyết khối diện rộng. Các giai đoạn sau đây điều phối toàn bộ quá trình này (Xem thêm ‘Các giai đoạn của quá trình cầm máu’ ở dưới).

• Nút tiểu cầu – Tại vị trí tổn thương mạch máu, các tiểu cầu được kích hoạt để tạo thành nút tiểu cầu, tạo ra phản ứng cầm máu ban đầu. Quá trình này bao gồm việc bộc lộ các phospholipid thúc đẩy đông máu trên bề mặt tiểu cầu và tập hợp các thành phần của thác đông máu (Xem thêm ‘Sự hình thành nút tiểu cầu’ ở dưới).
• Lắng đọng fibrin – Sự tạo ra hoặc bộc lộ yếu tố mô tại vị trí tổn thương, sự tương tác của nó với yếu tố VIIa và sự tạo ra yếu tố X hoạt hóa sau đó là những sự kiện sinh lý chính khởi động quá trình đông máu. Trong khi đó, các thành phần của con đường nội sinh (ví dụ: yếu tố VIII, IX, XI) chịu trách nhiệm khuếch đại quá trình này (Xem thêm ‘Thác đông máu và sự lan rộng của cục máu đông’ ở dưới).
• Giai đoạn kết thúc – Giai đoạn kết thúc của quá trình đông máu bao gồm sự tham gia của antithrombin, chất ức chế đường yếu tố mô và con đường protein C (hình 6). Giai đoạn này đóng vai trò then chốt trong việc điều tiết mức độ hình thành huyết khối, điều này được minh chứng qua các rối loạn huyết khối xuất hiện ở những cá thể có bất thường trong con đường này (Xem thêm ‘Cơ chế kiểm soát và kết thúc quá trình đông máu’ ở dưới).
• Tiêu sợi huyết – Để tái lập sự thông thoáng của mạch máu, cục máu đông phải được tổ chức lại và loại bỏ. Plasminogen và hoạt chất kích hoạt plasminogen mô (tPA) gắn vào fibrin, sau đó tPA chuyển plasminogen thành plasmin hoạt tính có khả năng phân giải protein, giúp cắt đứt fibrin, fibrinogen cùng nhiều protein huyết tương và yếu tố đông máu khác. Hệ thống plasminogen/hoạt chất kích hoạt plasminogen rất phức tạp, tương tự như thác đông máu (hình 3) (Xem thêm ‘Sự tan cục máu đông và tiêu sợi huyết’ ở dưới).
• Ảnh hưởng của vị trí huyết khối và dòng máu – Vị trí hình thành huyết khối (động mạch hay tĩnh mạch) và tốc độ dòng máu có ảnh hưởng quan trọng đến thành phần của cục máu đông. Sự khác biệt này có thể giải thích tại sao thuốc chống đông có hiệu quả khác nhau đối với huyết khối tĩnh mạch so với các thuốc kháng tiểu cầu đối với huyết khối động mạch (Xem thêm ‘Sự khác biệt về đông máu giữa tĩnh mạch và động mạch’ ở dưới).
• Mối liên hệ với hệ thống miễn dịch – Nhiều mối liên hệ đã được xác định giữa hệ thống cầm máu và hệ thống miễn dịch (Xem thêm ‘Đông máu như một phần của hệ thống phòng thủ vật chủ’ ở dưới).