TÓM TẮT
Tiếp cận dự phòng cấp 2 – Các yếu tố nguy cơ chính gây đột quỵ có thể can thiệp điều trị bao gồm tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường, hút thuốc lá và ít vận động. Hầu hết bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) nên được áp dụng tất cả các chiến lược giảm thiểu nguy cơ hiện có, lý tưởng nhất là thông qua một đội ngũ đa chuyên khoa, bao gồm liệu pháp chống huyết khối, hạ huyết áp, liệu pháp hạ lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL) và thay đổi lối sống. (Xem thêm ‘Tiếp cận dự phòng cấp 2’ và ‘Các yếu tố nguy cơ chính’ ở dưới.)
Liệu pháp chống huyết khối – Gần như tất cả bệnh nhân TIA hoặc đột quỵ nhồi máu não có nguồn gốc từ xơ vữa động mạch nên được điều trị bằng thuốc kháng tiểu cầu (sơ đồ 2, sơ đồ 3 và sơ đồ 1). Liệu pháp kháng tiểu cầu kép (DAPT) ngắn hạn, khởi đầu sớm, mang lại lợi ích cho một số bệnh nhân TIA nguy cơ cao hoặc đột quỵ nhồi máu não nhẹ, và có thể có lợi cho những bệnh nhân vừa khởi phát triệu chứng do xơ vữa động mạch lớn trong sọ. Các lựa chọn điều trị dài hạn chấp nhận được bao gồm phối hợp aspirin với dipyridamole giải phóng kéo dài, hoặc dùng đơn trị liệu với clopidogrel hoặc aspirin.
Liệu pháp kháng đông đường uống dài hạn nên được sử dụng để dự phòng cho bệnh nhân rung nhĩ không do bệnh van tim có tiền sử đột quỵ nhồi máu não hoặc TIA. (Xem thêm ‘Liệu pháp chống huyết khối’ ở dưới.)
Liệu pháp hạ huyết áp – Sau giai đoạn cấp của đột quỵ, nên tái khởi động liệu pháp hạ huyết áp cho những bệnh nhân tăng huyết áp đã được điều trị trước đó và hiện có tình trạng thần kinh ổn định, nhằm dự phòng tái phát đột quỵ cũng như ngăn ngừa các biến cố mạch máu khác. Ngoài ra, liệu pháp hạ huyết áp nên được bắt đầu cho những bệnh nhân đột quỵ hoặc TIA chưa từng điều trị huyết áp, có tình trạng thần kinh ổn định và có mức huyết áp xác định cao hơn mức huyết áp mục tiêu được chỉ định trong bảng (bảng 2) dành cho nhóm đối tượng nguy cơ cao, bao gồm tất cả bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não hoặc TIA. (Xem thêm ‘Tăng huyết áp’ ở dưới và “Liệu pháp hạ huyết áp trong dự phòng cấp 2 sau đột quỵ”.)
Liệu pháp hạ LDL-C – Các khuyến nghị chi tiết về hạ cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL-C) được cung cấp trong một mục riêng. (Xem “Quản lý cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL-C) trong dự phòng cấp 2 bệnh tim mạch”.)
Liệu pháp statin cường độ cao – Đối với bệnh nhân mắc bệnh tim mạch do xơ vữa, bao gồm TIA hoặc đột quỵ nhồi máu não, chúng tôi điều trị bằng statin cường độ cao (ví dụ: atorvastatin 80 mg/ngày), không phụ thuộc vào nồng độ LDL-C ban đầu, để hạ LDL-C xuống dưới 70 mg/dL (1,8 mmol/L) nhằm giảm nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch.
Không dung nạp liệu pháp statin cường độ cao – Với những bệnh nhân không dung nạp statin cường độ cao, có thể sử dụng liều statin tối đa mà bệnh nhân có thể dung nạp được.
LDL-C chưa đạt mục tiêu dù đã dùng statin – Với bệnh nhân có nồng độ LDL-C vẫn ≥ 70 mg/dL (≥ 1,8 mmol/L) dù đã dùng statin liều tối đa dung nạp, việc phối hợp thêm ezetimibe hoặc thuốc ức chế proprotein convertase subtilisin/kexin type 9 (PCSK9) là hợp lý.
Bệnh nhân không dung nạp liệu pháp statin – Với bệnh nhân không thể dung nạp bất kỳ phác đồ statin nào, chúng tôi điều trị bằng ezetimibe; cân nhắc phối hợp thêm thuốc ức chế PCSK9 nếu LDL-C vẫn ≥ 70 mg/dL (≥ 1,8 mmol/L).
Kiểm soát đường huyết – Đối với hầu hết bệnh nhân đái tháo đường, mục tiêu điều trị hợp lý là giá trị hemoglobin glycosylated (A1C) ≤ 7%. Chế độ ăn uống, tập thể dục, thuốc hạ đường huyết đường uống và insulin là những phương pháp đã được chứng minh để kiểm soát đường huyết. (Xem thêm ‘Kiểm soát đường huyết’ ở dưới.)
Thay đổi lối sống – Một số điều chỉnh về hành vi và lối sống có thể mang lại lợi ích trong việc giảm nguy cơ đột quỵ nhồi máu não và bệnh tim mạch (xem thêm ‘Các yếu tố lối sống’ ở dưới):
- Cai thuốc lá đối với người hút thuốc (xem ‘Hút thuốc và sử dụng thuốc lá’ ở dưới)
- Loại bỏ hoặc giảm tiêu thụ rượu bia đối với người uống nhiều rượu (xem ‘Sử dụng rượu và chất gây nghiện’ ở dưới)
- Tập thể dục thường xuyên cho những bệnh nhân có khả năng vận động thể chất (xem ‘Ít vận động’ ở dưới)
- Chế độ ăn uống lành mạnh và hạn chế muối (xem ‘Chế độ ăn uống’ ở dưới)
- Giảm cân đối với bệnh nhân béo phì (xem ‘Béo phì’ ở dưới)