Liệu pháp ánh sáng nhắm trúng đích

TÓM TẮT

Nguyên lý và cơ chế – Quang trị liệu đích là phương pháp chiếu tia cực tím (UV) khu trú vào vùng da tổn thương bằng các thiết bị laser hoặc không laser phát ra chùm tia UV tập trung (thường có diện tích vài cm vuông) tại một vị trí nhất định. Trong đó, laser xenon-chloride bước sóng 308 nm là thiết bị được sử dụng phổ biến nhất để điều trị các bệnh lý về da. (Xem thêm ‘Nguyên lý và cơ chế’ và ‘Các thiết bị quang trị liệu đích’ ở dưới.)

Chỉ định – Quang trị liệu đích được chỉ định cho các bệnh lý da viêm và tăng sinh lympho (bảng 1) khu trú ở một vùng nhỏ trên cơ thể hoặc ở những vị trí khó điều trị. (Xem thêm ‘Chỉ định lâm sàng’ ở dưới.)

Liều lượng và phác đồ – Hiện chưa có phác đồ chuẩn thống nhất cho quang trị liệu đích. Liệu trình ban đầu có thể dựa trên kết quả test liều gây đỏ tối thiểu (MED). Các lần điều trị tiếp theo sẽ được điều chỉnh căn cứ vào đáp ứng lâm sàng và tác dụng phụ, tổng cộng khoảng 10 lần điều trị hoặc cho đến khi tổn thương biến mất hoàn toàn. (Xem thêm ‘Liều lượng và phác đồ điều trị’ ở dưới.)

Ưu điểm của quang trị liệu đích – So với quang trị liệu toàn thân, quang trị liệu đích có ít độc tính hơn, giảm số lần điều trị và hạ thấp tổng liều UV tích lũy. Do tia UV chỉ tập trung vào vùng da bệnh lý, có thể sử dụng liều cao hơn, giúp tổn thương cải thiện nhanh hơn và rút ngắn số buổi điều trị. Hiện nay đã có các thiết bị quang trị liệu đích dùng tại nhà. Về phía bệnh nhân, phương pháp này giúp giảm thời gian nghỉ làm, tăng tuân thủ điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống. (Xem thêm ‘So sánh quang trị liệu đích và quang trị liệu toàn thân’ ở dưới.)

Biện pháp an toàn – Trong quá trình điều trị, vùng da xung quanh vị trí chiếu tia UV cần được bảo vệ bằng kem chống nắng có chỉ số SPF 50+ hoặc sử dụng các rào cản vật lý. Bệnh nhân cần tránh tiếp xúc thêm với ánh nắng mặt trời tại vùng da đang điều trị. (Xem thêm ‘Biện pháp an toàn’ ở dưới.)

Tác dụng không mong muốn – Các tác dụng phụ ngắn hạn của quang trị liệu đích bao gồm đỏ da khu trú, cảm giác nóng rát, ngứa và phồng rộp. Các tác dụng phụ dài hạn chưa được nghiên cứu sâu, nhưng có thể bao gồm lão hóa da do ánh sáng và phát sinh ung thư da do quang hóa. (Xem thêm ‘Tác dụng không mong muốn ngắn hạn và dài hạn’ ở dưới.)