Hội chứng dải chậu chày

TÓM TẮT

• Định nghĩa, dịch tễ học và sinh lý bệnh

  Hội chứng dải chậu chày (ITBS) là một chấn thương do quá tải ở vùng mặt ngoài khớp gối, thường gặp ở những người chạy bộ, vận động viên xe đạp và quân nhân. Cơn đau xuất hiện tại vị trí dải chậu chày (ITB) đi qua lồi cầu ngoài xương đùi (LFE), ngay phía trên đường khớp gối ngoài. ITBS thường liên quan đến việc gập gối lặp đi lặp lại ở góc 30 độ hoặc đi qua góc này. (Xem thêm ‘Dịch tễ học’, ‘Giải phẫu’ và ‘Sinh cơ học và sinh lý bệnh’ ở dưới.)

• Yếu tố nguy cơ

  Có hai nhóm sai lệch trục chi dưới liên quan đến ITBS: yếu nhóm cơ dạng háng dẫn đến tăng khép háng (thường gặp ở người mới chạy hoặc nữ giới) và tăng dạng háng, chân vòng kiềng (genu varum) hoặc tăng sấp bàn chân (thường gặp ở những người chạy đường dài kinh nghiệm). Các yếu tố nguy cơ về giải phẫu khác bao gồm dải chậu chày căng, căng cơ gập háng và hạn chế gập lòng bàn chân. Các yếu tố nguy cơ ngoại lai bao gồm chạy trên bề mặt nghiêng, tập luyện quá mức, giày chạy không phù hợp, hoặc vị trí bàn đạp xe đạp không đúng hoặc không vừa vặn. (Xem thêm ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)

• Đặc điểm lâm sàng và thăm khám

  Bệnh nhân ITBS thường mô tả cơn đau khởi phát âm thầm, khu trú tại vị trí dải chậu chày đi qua lồi cầu ngoài xương đùi. Ban đầu, đau chỉ xuất hiện khi vận động thể thao, thường là cảm giác đau nhói hoặc nóng rát, xảy ra ngay trước hoặc trong khi bàn chân chạm đất khi chạy, hoặc khi duỗi gối (vị trí đạp xuống) khi đạp xe. Theo thời gian, cơn đau có thể trở nên liên tục và sâu, kéo dài trong suốt quá trình tập luyện. Các dấu hiệu thăm khám điển hình bao gồm điểm đau khu trú tại đoạn xa dải chậu chày nơi đi qua lồi cầu ngoài xương đùi và nghiệm pháp nén Noble dương tính. Việc thăm khám toàn diện khớp gối là rất quan trọng để loại trừ các nguyên nhân gây đau khác. (Xem thêm ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)

• Chẩn đoán và chẩn đoán hình ảnh

  ITBS được chẩn đoán lâm sàng dựa trên bệnh sử gợi ý và các dấu hiệu thăm khám đặc trưng. Chẩn đoán hình ảnh bằng X-quang hiếm khi cần thiết, thường chỉ được chỉ định để tìm kiếm các bệnh lý khác ở những bệnh nhân có triệu chứng kéo dài. (Xem thêm ‘Chẩn đoán’ và ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)

• Chẩn đoán phân biệt

  Chẩn đoán phân biệt bao gồm đau khớp chè-đùi, tổn thương sụn chêm ngoài, tổn thương cơ hamstring ngoài gần điểm bám, bệnh lý gân cơ khoeo và tổn thương dây chằng bên ngoài. (Xem thêm ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)

• Điều trị và quản lý

  Điều trị cấp tính bao gồm nghỉ ngơi, chườm lạnh và dùng thuốc giảm đau. Trong giai đoạn bán cấp, các khiếm khuyết về sức mạnh cơ và khả năng vận động được khắc phục thông qua các bài tập phù hợp. Bệnh nhân quay lại tập luyện thể thao theo lộ trình tăng dần. Các khuyến cáo cụ thể về phục hồi chức năng cho người chạy bộ và vận động viên xe đạp được cung cấp chi tiết trong bài. Đối với các trường hợp kháng trị, có thể áp dụng các can thiệp tương tự như điều trị bệnh lý gân do quá tải mạn tính, mặc dù bằng chứng hiện còn hạn chế. (Xem thêm ‘Điều trị’ ở dưới.)