Các bệnh lý khác, bao gồm nhiễm trùng và di căn
Vì khớp cùng-đòn là một khớp hoạt dịch, nên có thể xuất hiện tình trạng viêm khớp hoặc viêm khớp nhiễm khuẩn 37. Hầu hết các trường hợp viêm khớp nhiễm khuẩn xảy ra ở những bệnh nhân suy giảm miễn dịch 38. Khoảng hai phần ba số bệnh nhân viêm khớp dạng khớp sẽ xuất hiện tổn thương khớp cùng-đòn trong suốt cuộc đời 39.
Nhiễm trùng, khối u, nang và các bệnh lý khác có thể phát triển tại hoặc xung quanh khớp cùng-đòn và biểu hiện bằng triệu chứng đau khớp. Mặc dù không phổ biến, nhưng có thể xảy ra di căn đến mỏm cùng vai từ ung thư vú, phổi hoặc thận, cũng như các tổn thương do đa u tủy xương và các khối u tại chỗ 40. Bảng kèm theo liệt kê các bệnh lý khác có thể ảnh hưởng đến khớp cùng-đòn (bảng 3).
TÓM TẮT
- Đánh giá chẩn đoán – Việc đánh giá một bệnh nhân đau vùng khớp cùng-đòn (AC) không do chấn thương cấp tính bao gồm khai thác tiền sử, thăm khám lâm sàng và chụp X-quang quy ước. Không có một kỹ thuật thăm khám đơn lẻ nào mang tính quyết định. Sự kết hợp giữa tiền sử gợi ý, điểm đau khu trú tại khớp cùng-đòn, đau khi thực hiện các nghiệm pháp khiêu khích (ví dụ: nghiệm pháp khép vai ngang ngực (hình 3)), và không đau khi thực hiện các nghiệm pháp khám vai không liên quan đến khớp cùng-đòn sẽ gợi ý bệnh lý tại khớp này. Tiêm thuốc giảm đau (lý tưởng nhất là dưới hướng dẫn của siêu âm) có thể giúp xác nhận chẩn đoán. (Xem thêm phần ‘Đánh giá khớp cùng-đòn đau’ và ‘Tiếp cận chẩn đoán’ ở dưới.)
- Chấn thương (ví dụ: “trật” khớp cùng-đòn) – Đau do chấn thương khớp cùng-đòn là tình trạng phổ biến. Nội dung này được thảo luận trong một mục riêng. (Xem “Chấn thương khớp cùng-đòn (“separated” shoulder)”.)
- Đau khớp cùng-đòn (AC arthralgia) – Bệnh nhân trong giai đoạn đầu của đau khớp cùng-đòn có thể đáp ứng với điều trị bảo tồn, bao gồm dùng thuốc kháng viêm, nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động. Đối với các vận động viên và người lao động có cường độ hoạt động cao, vật lý trị liệu thường mang lại hiệu quả. (Xem ‘Chấn thương do quá tải’ ở dưới.)
- Tiêu xương đầu ngoài xương đòn – Tiêu xương tại khớp cùng-đòn thường xảy ra ở vận động viên và những bệnh nhân năng động có tiền sử vận động vai lặp đi lặp lại trong thời gian dài. Tình trạng này có thể đáp ứng với nghỉ ngơi và điều chỉnh hoạt động. Phẫu thuật mang lại hiệu quả cho đa số bệnh nhân có các triệu chứng kéo dài. (Xem ‘Tiêu xương đầu ngoài xương đòn’ ở dưới.)
- Thoái hóa khớp cùng-đòn – Thoái hóa khớp cùng-đòn là tình trạng phổ biến. Tuy nhiên, chỉ một tỷ lệ nhỏ những người bị thoái hóa khớp tiến triển thành viêm xương khớp gây đau. Điều trị ban đầu cho thoái hóa gây đau bao gồm chườm lạnh, dùng thuốc giảm đau không kê đơn và điều chỉnh hoạt động. Nếu đau kéo dài, có thể điều trị bằng tiêm glucocorticoid để giảm đau ngắn hạn. Phẫu thuật cắt bỏ đầu ngoài xương đòn có hiệu quả cho những bệnh nhân đau dai dẳng. (Xem ‘Thoái hóa gây đau khớp cùng-đòn’ ở dưới.)
- Các bệnh lý khác – Mặc dù không phổ biến, khớp cùng-đòn có thể là vị trí của nhiễm trùng, viêm khớp (viêm do miễn dịch hoặc nhiễm khuẩn), khối u, di căn và các bệnh lý khác.