Dày sừng tiết bã

TÓM TẮT

Định nghĩa – Dày sừng da dầu (Seborrheic keratosis – SK) là một u tân sinh lành tính thường gặp ở da, cấu tạo từ các tế bào sừng biểu bì chưa trưởng thành. Bệnh thường xuất hiện ở người trưởng thành và người cao tuổi, với tỷ lệ hiện mắc xấp xỉ 100% ở những người trên 60 tuổi.

Biểu hiện lâm sàng – SK có hình thái lâm sàng đa dạng, tuy nhiên hầu hết phù hợp với mô tả điển hình là các sẩn dính, tăng sừng hoặc có vảy, trông như “dán” lên bề mặt da, màu sắc thay đổi từ màu da, nâu nhạt, nâu đến đen (hình 1A-D). Số lượng tổn thương thay đổi từ một vài sẩn đơn lẻ đến hàng trăm sẩn. Những bệnh nhân có sắc tố da sẫm màu có thể xuất hiện một biến thể của SK gọi là dermatosis papulosa nigra, đặc trưng bởi các sẩn màu nâu đến đen, tập trung chủ yếu ở vùng mặt và cổ (hình 7A-D). (Xem thêm phần ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Chẩn đoán SK thường dựa trên lâm sàng thông qua hình thái đặc trưng. Soi da (Dermoscopy) có thể hỗ trợ chẩn đoán lâm sàng. Các dấu hiệu soi da điển hình của SK bao gồm các lỗ giống như mụn đầu đen (comedo-like openings), nang giống như hạt milia, các đường gờ và rãnh (gyri and sulci), cùng các mạch máu hình kẹp tóc (hairpin vessels) (hình 8A-C). Cần thực hiện sinh thiết và xét nghiệm mô bệnh học nếu chẩn đoán lâm sàng không chắc chắn. (Xem thêm phần ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Xử trí – SK là những tổn thương lành tính, phát triển chậm và thường không cần điều trị. Tuy nhiên, bệnh nhân có thể mong muốn điều trị đối với các tổn thương gây triệu chứng (ví dụ: kích ứng mạn tính, ngứa) hoặc gây mất thẩm mỹ. Để loại bỏ các tổn thương SK nông, chúng tôi đề xuất áp lạnh bằng nitơ lỏng là lựa chọn điều trị hàng đầu thay vì các phương pháp phá hủy khác như đốt điện và nạo (electrodesiccation and curettage – ED&C) hoặc laser (Khuyến cáo 2C). Phương pháp áp lạnh nitơ lỏng dễ tiếp cận, thực hiện nhanh và không cần gây tê tại chỗ.

Đốt điện và nạo (ED&C) là một phương pháp thay thế, đặc biệt đối với các tổn thương SK lớn và dày. Phương pháp này yêu cầu gây tê tại chỗ và có nguy cơ để lại sẹo cao hơn so với áp lạnh. Điều trị bằng laser là một lựa chọn bổ sung, nhưng chi phí có thể là một hạn chế. (Xem thêm phần ‘Xử trí’ ở dưới.)