TÓM TẮT
- Các loại rối loạn ăn uống – Các thể rối loạn ăn uống đặc hiệu bao gồm chán ăn tâm thần (bảng 5), cuồng ăn – nôn (bảng 6) và rối loạn ăn uống vô độ. (Xem thêm “Rối loạn ăn uống: Tổng quan về dịch tễ học, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán”.)
- Biến chứng y khoa – Bệnh nhân rối loạn ăn uống cần được theo dõi sát các biến chứng y khoa. (Xem thêm “Chán ăn tâm thần ở người trưởng thành và thanh thiếu niên: Các biến chứng y khoa và cách xử trí” và “Cuồng ăn – nôn và rối loạn ăn uống vô độ ở người trưởng thành: Các biến chứng y khoa và cách xử trí”.)
- Dự phòng – Các chương trình giáo dục có thể giúp dự phòng rối loạn ăn uống, đặc biệt là các can thiệp tương tác nhiều buổi tập trung vào nhóm nữ giới có nguy cơ cao từ 15 tuổi trở lên. (Xem thêm phần ‘Dự phòng’ ở dưới.)
- Nhóm điều trị đa chuyên khoa – Việc chăm sóc bệnh nhân rối loạn ăn uống đạt hiệu quả tốt nhất khi được phối hợp bởi một nhóm đa chuyên khoa, bao gồm bác sĩ sức khỏe tâm thần, chuyên gia dinh dưỡng và bác sĩ nội khoa. (Xem thêm phần ‘Chăm sóc đa chuyên khoa’ ở dưới.)
- Môi trường điều trị – Quá trình ổn định và hồi phục sau rối loạn ăn uống có thể cần nhập viện tại khoa tâm thần, khoa nội hoặc khoa kết hợp. Các tiêu chuẩn nhập viện được căn cứ theo hướng dẫn thực hành lâm sàng (bảng 3). (Xem thêm phần ‘Môi trường điều trị’ ở dưới.)
- Chán ăn tâm thần
Đối với bệnh nhân chán ăn tâm thần có tình trạng y khoa ổn định, các lựa chọn điều trị thường bao gồm nhập viện tâm thần, điều trị ban ngày (day program) hoặc điều trị ngoại trú (sơ đồ 1).
Điều trị chán ăn tâm thần nhìn chung bao gồm phục hồi dinh dưỡng và liệu pháp tâm lý. Phục hồi dinh dưỡng cho bệnh nhân chán ăn tâm thần bao gồm việc chỉ định và giám sát chế độ ăn, đồng thời nghiêm cấm hành vi ăn vô độ và tống xuất thức ăn; nhập viện có thể cần thiết đối với những bệnh nhân kháng trị. Việc nuôi dưỡng lại (refeeding) quá nhanh hoặc quá mức có thể dẫn đến hội chứng nuôi dưỡng lại, một tình trạng tiềm tàng nguy hiểm đến tính mạng.
Các lựa chọn liệu pháp tâm lý cho chán ăn tâm thần bao gồm trị liệu gia đình, liệu pháp nhận thức – hành vi, quản lý lâm sàng hỗ trợ chuyên sâu và phỏng vấn tạo động lực. Ngoài ra, bệnh nhân vị thành niên có thể đạt được lợi ích từ trị liệu gia đình. Điều trị phối hợp bằng thuốc được chỉ định cho những bệnh nhân tình trạng nặng, không tăng cân dù đã điều trị ban đầu bằng phục hồi dinh dưỡng và liệu pháp tâm lý. (Xem thêm phần ‘Chán ăn tâm thần’ ở dưới.)
- Cuồng ăn – nôn – Điều trị chuẩn cho cuồng ăn – nôn bao gồm phục hồi dinh dưỡng, liệu pháp tâm lý và điều trị bằng thuốc. Liệu pháp nhận thức – hành vi là lựa chọn ưu tiên trong điều trị tâm lý. (Xem thêm phần ‘Cuồng ăn – nôn’ ở dưới, “Cuồng ăn – nôn ở người trưởng thành: Liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT)” và “Cuồng ăn – nôn ở người trưởng thành: Điều trị bằng thuốc”.)
- Rối loạn ăn uống vô độ – Điều trị rối loạn ăn uống vô độ thường bao gồm liệu pháp tâm lý; tuy nhiên, điều trị bằng thuốc là một lựa chọn thay thế hợp lý. Đối với bệnh nhân rối loạn ăn uống vô độ kèm thừa cân hoặc béo phì, liệu pháp thay đổi hành vi để giảm cân có thể mang lại hiệu quả. (Xem thêm “Rối loạn ăn uống vô độ ở người trưởng thành: Tổng quan về điều trị”.)