Tiểu không kiểm soát sau điều trị tuyến tiền liệt

TÓM TẮT

Tỷ lệ mắc – Són tiểu sau điều trị tuyến tiền liệt (IPT) có tỷ lệ xuất hiện dưới 2% sau can thiệp nội soi điều trị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt (BPH) và từ 9% đến 16% sau một năm phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt tận gốc (RP). Tỷ lệ són tiểu thường có xu hướng giảm dần trong năm đầu tiên. (Xem thêm phần ‘Giới thiệu’ và ‘Tỷ lệ són tiểu’ ở dưới.)

Sinh lý bệnh và các yếu tố nguy cơ – Nam giới có thể gặp cả són tiểu do tăng áp (stress urinary incontinence) và són tiểu do thôi thúc (urge urinary incontinence) sau phẫu thuật RP. Các yếu tố nguy cơ gây IPT bao gồm: tình trạng són tiểu trước phẫu thuật, tuổi cao, phẫu thuật không bảo tồn dây thần kinh, xạ trị và chiều dài niệu đạo ngắn. (Xem thêm phần ‘Sinh lý bệnh’ và ‘Yếu tố nguy cơ gây són tiểu’ ở dưới.)

Tập luyện cơ sàn chậu – Đối với bệnh nhân điều trị tuyến tiền liệt, chúng tôi khuyến nghị thực hiện tập luyện cơ sàn chậu thay vì chỉ theo dõi (Khuyến cáo 2C). Quá trình tập luyện nên được bắt đầu ít nhất 3 đến 4 tuần trước phẫu thuật tuyến tiền liệt, duy trì ngay sau phẫu thuật hoặc bất cứ khi nào chẩn đoán xác định IPT. (Xem thêm phần ‘Tập luyện cơ sàn chậu’ ở dưới.)

Đánh giá tình trạng són tiểu – Việc khai thác bệnh sử, tập trung vào loại rò rỉ và các hoạt động gây són tiểu, kết hợp với khám lâm sàng để xác định són tiểu do tăng áp là những bước then chốt trong đánh giá tiền phẫu. Nội soi bàng quang cũng được khuyến cáo để loại trừ các bệnh lý bàng quang/niệu đạo và hỗ trợ thực hiện nghiệm pháp tái định vị (repositioning test). Nghiệm pháp dùng miếng lót (pad test) giúp định lượng mức độ són tiểu. Nghiên cứu niệu động học chỉ được chỉ định khi bệnh sử không rõ ràng, kết quả khám lâm sàng không thống nhất với bệnh sử hoặc khi nghi ngờ có tắc nghẽn. (Xem thêm phần ‘Đánh giá són tiểu’ ở dưới.)

Điều trị són tiểu – (Xem thêm phần ‘Điều trị són tiểu’ ở dưới.)

Són tiểu do thôi thúc – Són tiểu do thôi thúc nên được điều trị bằng thay đổi hành vi, bài tập cơ sàn chậu và sử dụng thuốc kháng cholinergic/thuốc đối vận beta-3, sau đó cân nhắc can thiệp hủy thần kinh hóa học (chemodenervation) hoặc điều biến thần kinh (neuromodulation) nếu cần thiết. Phác đồ điều trị này cho IPT tương tự như đối với són tiểu do các nguyên nhân khác. (Xem “Són tiểu ở nam giới”, mục ‘Són tiểu do thôi thúc’.)

Són tiểu do tăng áp – Són tiểu do tăng áp ở bệnh nhân IPT trước hết nên được quản lý bằng thay đổi hành vi, tập luyện cơ sàn chậu, sử dụng miếng lót/quần tã/kẹp niệu đạo/ống thông condom trong vòng 6 đến 12 tháng sau phẫu thuật. (Xem thêm phần ‘Điều trị bảo tồn’ ở dưới.)

Các lựa chọn phẫu thuật điều trị són tiểu do tăng áp ở bệnh nhân IPT bao gồm (xem ‘Các lựa chọn phẫu thuật’ ở dưới):

• Cơ thắt niệu đạo nhân tạo là phương pháp phẫu thuật có độ tin cậy cao nhất và dự đoán được kết quả cho mọi loại són tiểu. (Xem thêm phần ‘Cơ thắt niệu đạo nhân tạo’ ở dưới.)
• Sling nam không điều chỉnh được có hiệu quả hơn với són tiểu do tăng áp mức độ nhẹ đến trung bình (sử dụng < 3 miếng lót/ngày hoặc < 200 g/ngày) và không có tiền sử xạ trị; trong khi đó, sling nam điều chỉnh được có thể đem lại hiệu quả cho mọi mức độ són tiểu. (Xem thêm phần ‘Sling nam’ ở dưới.)
• Bóng quanh niệu đạo là một lựa chọn can thiệp tối thiểu hiệu quả cho nam giới són tiểu do tăng áp nhẹ đến trung bình, tuy nhiên tỷ lệ phẫu thuật lại cao và có những biến chứng đặc thù. (Xem thêm phần ‘Bóng quanh niệu đạo’ ở dưới.)

Cần xem xét nhiều yếu tố đặc thù khi quyết định lựa chọn giữa sling và cơ thắt niệu đạo nhân tạo, bao gồm: tiền sử xạ trị, mức độ rò rỉ, khả năng co bóp của cơ detrusor, các điều trị trước đó và tình trạng hẹp miệng nối bàng quang – niệu đạo. (Xem thêm phần ‘Điều trị phẫu thuật ban đầu’ và ‘Phẫu thuật cứu vãn’ ở dưới.)