Vảy nến thể giọt

TÓM TẮT

Dịch tễ học – Vảy nến hình giọt là một biến thể của bệnh vảy nến, đặc trưng bởi sự xuất hiện của các sẩn và mảng đỏ nhỏ trên da. Bệnh thường được chẩn đoán nhiều nhất ở thanh thiếu niên và người trẻ tuổi, tuy nhiên cũng có thể gặp ở các nhóm tuổi khác. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Yếu tố nguy cơ – Các yếu tố di truyền và môi trường có khả năng đóng vai trò trong sự phát triển của vảy nến hình giọt. Alen HLA-Cw*0602 có liên quan chặt chẽ đến bệnh lý này, và nhiễm liên cầu khuẩn thường là yếu tố khởi phát. Thời gian ủ bệnh từ khi nhiễm liên cầu khuẩn đến khi xuất hiện tổn thương da thường kéo dài từ hai đến ba tuần. (Xem ‘Yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)

Cơ chế bệnh sinh – Mối liên hệ giữa nhiễm liên cầu khuẩn và vảy nến hình giọt hiện chưa được hiểu rõ hoàn toàn. Có thể do phản ứng chéo giữa kháng nguyên liên cầu khuẩn và kháng nguyên biểu mô, tác động kích thích của các siêu kháng nguyên liên cầu khuẩn, và/hoặc việc kích hoạt đáp ứng miễn dịch bẩm sinh bởi các thành phần của liên cầu khuẩn. (Xem ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng – Các tổn thương da trong vảy nến hình giọt điển hình có đường kính từ 2 đến 15 mm, bề mặt phủ vảy mịn (hình 1A-B). Vị trí tổn thương chủ yếu ở thân mình và vùng gần gốc chi. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Việc chẩn đoán vảy nến hình giọt thường dựa trên thăm khám lâm sàng. Trong những trường hợp khó, sinh thiết da có thể được chỉ định để hỗ trợ chẩn đoán và loại trừ các bệnh lý khác. (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Diễn tiến lâm sàng – Vảy nến hình giọt có thể tự thuyên giảm sau vài tuần đến vài tháng, hoặc có thể kéo dài và tiến triển thành vảy nến thể mảng mạn tính. Diễn tiến của bệnh thường khó dự đoán. (Xem ‘Diễn tiến lâm sàng’ ở dưới.)

Điều trị

Điều trị ban đầu – Đối với những bệnh nhân có tổn thương lan rộng và có nguyện vọng điều trị, chúng tôi đề xuất liệu pháp quang trị liệu bằng tia cực tím B dải hẹp (NBUVB) (Khuyến cáo 2B). Các lựa chọn thay thế bao gồm corticosteroid tại chỗ, dẫn xuất vitamin D tại chỗ và các hình thức quang trị liệu khác. (Xem ‘Liệu pháp bước một’ ở dưới.)

Các liệu pháp khác – Có thể cân nhắc sử dụng các thuốc điều hòa miễn dịch hoặc ức chế miễn dịch toàn thân (tương tự điều trị vảy nến thể mảng) cho những bệnh nhân vảy nến hình giọt không đáp ứng với quang trị liệu và điều trị tại chỗ. Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này trong vảy nến hình giọt chưa được nghiên cứu kỹ lưỡng. (Xem ‘Liệu pháp điều trị vảy nến toàn thân’ ở dưới.)

Việc nạo amidan và điều trị bằng kháng sinh toàn thân để cải thiện tổn thương da trong vảy nến hình giọt hiện vẫn còn gây tranh cãi. Cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của những can thiệp này. Do đó, các phương pháp trên không được khuyến cáo trong điều trị thường quy vảy nến hình giọt. Tuy nhiên, nếu có tình trạng nhiễm liên cầu khuẩn hoạt động, cần điều trị bằng kháng sinh theo chỉ định. (Xem ‘Nạo amidan’ ở dưới và ‘Kháng sinh toàn thân’ ở dưới.)