Các rối loạn lo âu ở trẻ em và thanh thiếu niên: Liệu pháp nhận thức – hành vi

TÓM TẮT

Rối loạn lo âu ở trẻ em và vị thành niên — Các rối loạn lo âu ở trẻ em thường gây suy giảm chức năng trong thời thơ ấu và có xu hướng kéo dài đến tuổi trưởng thành, dẫn đến khiếm khuyết về chức năng và xuất hiện đồng thời các rối loạn tâm thần khác. Việc phát triển và thử nghiệm các liệu pháp tâm lý cho rối loạn lo âu ở trẻ em chủ yếu tập trung vào liệu pháp nhận thức – hành vi (CBT) và những tiến bộ sau này trong liệu pháp phối hợp cha mẹ – con cái đối với trẻ nhỏ. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Liệu pháp nhận thức – hành vi — CBT tập trung vào sự tương tác giữa nhận thức, hành vi và cảm xúc, giúp bệnh nhân nhận diện và điều chỉnh những suy nghĩ gây lo âu không thích nghi, đồng thời thay đổi các mô hình né tránh. (Xem ‘Liệu pháp nhận thức – hành vi’ ở dưới.)

Các thành phần của liệu pháp — Nội dung của các chương trình CBT có thể thay đổi nhưng thường bao gồm: giáo dục tâm lý, kỹ năng quản lý triệu chứng cơ thể, tái cấu trúc nhận thức, liệu pháp tiếp xúc và phòng ngừa tái phát. Các thành phần này thường được triển khai trong một mối quan hệ cộng tác tích cực giữa bệnh nhân và nhà trị liệu, đồng thời được củng cố thông qua các bài tập về nhà lấy bệnh nhân làm trung tâm. (Xem ‘Các thành phần điều trị’ ở dưới.)

• Giáo dục tâm lý — Bao gồm việc hướng dẫn trẻ và người chăm sóc về các triệu chứng lo âu, cung cấp cái nhìn tổng quan và cơ sở lý luận của liệu pháp CBT.
• Kỹ năng quản lý triệu chứng cơ thể — Bao gồm thở cơ hoành và thư giãn cơ tiến triển, nhằm giúp bệnh nhân nhận diện và quản lý hiệu quả các triệu chứng vật lý của lo âu. (Xem ‘Kỹ năng quản lý triệu chứng cơ thể’ ở dưới.)
• Tái cấu trúc nhận thức — Là quá trình nhận diện một cách logic và thách thức những suy nghĩ không thích nghi (ví dụ: các sai lệch nhận thức) vốn là tác nhân gây ra hoặc duy trì tình trạng lo âu. (Xem ‘Kỹ năng quản lý triệu chứng cơ thể’ ở dưới.)
• Liệu pháp tiếp xúc — Đây là trọng tâm của mọi phác đồ CBT hiệu quả đối với rối loạn lo âu ở trẻ em. Liệu pháp này cho phép trẻ tiếp xúc dần dần và lặp đi lặp lại với tình huống gây sợ hãi nhằm giảm bớt lo âu liên quan, hoặc học cách chịu đựng và quản lý mức độ lo âu bình thường trong dự kiến. (Xem ‘Tiếp xúc’ ở dưới.)

Hiệu quả — Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên đã xác nhận hiệu quả của CBT cá nhân trong điều trị rối loạn lo âu chia ly, rối loạn lo âu xã hội và rối loạn lo âu lan tỏa ở trẻ từ bảy tuổi. CBT trong điều trị rối loạn hoảng sợ có bằng chứng thực nghiệm ở độ tuổi vị thành niên. Các thử nghiệm quy mô nhỏ hơn cho thấy CBT có thể hiệu quả đối với chứng chọn lọc im lặng, rối loạn lo âu chia ly và tình trạng bệnh lý đồng mắc giữa lo âu và trầm cảm. (Xem ‘Hiệu quả’ và ‘Các phương thức điều trị’ ở dưới.)

Điều chỉnh cho trẻ nhỏ — Ngày càng nhiều nghiên cứu cho thấy các can thiệp lâm sàng phối hợp với cha mẹ, hoặc cả cha mẹ và con cái, có thể mang lại hiệu quả trong điều trị các rối loạn lo âu, bao gồm cả rối loạn lo âu chia ly ở trẻ từ bốn đến bảy tuổi. Những phương pháp này chủ yếu là sự điều chỉnh từ các chiến lược điều trị nhận thức – hành vi áp dụng cho trẻ lớn và vị thành niên, nhưng tăng cường mức độ tham gia của cha mẹ. (Xem ‘Điều chỉnh cho trẻ nhỏ’ ở dưới.)