TÓM TẮT
Tỷ lệ mắc và các yếu tố nguy cơ – Bệnh nhân sau ghép tạng cần điều trị ức chế miễn dịch kéo dài, điều này góp phần làm tăng nguy cơ ung thư da. Hơn 50% bệnh nhân da trắng sau ghép tạng xuất hiện ít nhất một tổn thương ác tính ở da. Sự suy giảm giám sát miễn dịch, tác dụng gây ung thư trực tiếp của các thuốc ức chế miễn dịch, cùng với sự tăng sinh của các virus gây ung thư trong điều kiện ức chế miễn dịch là những yếu tố dẫn đến sự phát triển của ung thư da. (Xem thêm mục ‘Tỷ lệ mắc’ ở dưới.)
Ung thư da không phải melanom – Ung thư biểu mô tế bào vảy (cSCC) và ung thư biểu mô tế bào đáy (BCC) chiếm đa số trong các trường hợp ung thư da ở bệnh nhân ghép tạng. Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ phát triển các tổn thương này, bao gồm: đặc điểm cá thể bệnh nhân, loại tạng ghép, cường độ, loại thuốc và thời gian ức chế miễn dịch, vị trí địa lý và mức độ tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Ở những bệnh nhân không phải da trắng, các khối u thường xuất hiện ở những vùng da không tiếp xúc với ánh nắng và trong hầu hết các trường hợp có liên quan đến nhiễm human papillomavirus (HPV). (Xem thêm mục ‘Ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư biểu mô tế bào đáy’ và ‘Các yếu tố nguy cơ’ ở dưới.)
U hắc tố (Melanoma) – Bệnh nhân ghép tạng cũng có nguy cơ cao phát triển u hắc tố xâm lấn. Nguy cơ tử vong do u hắc tố ở bệnh nhân ghép tạng cao gấp 3 lần so với người không ghép tạng. (Xem thêm mục ‘U hắc tố’ ở dưới.)
Biểu hiện lâm sàng – Hình thái các tổn thương ung thư da ở bệnh nhân ghép tạng nhìn chung tương tự như ở bệnh nhân có hệ miễn dịch bình thường, tuy nhiên, bệnh nhân ghép tạng có xu hướng xuất hiện nhiều khối u hơn và tính chất khối u thường xâm lấn mạnh hơn (hình 4). cSCC, BCC, u hắc tố và ung thư biểu mô tế bào Merkel thường xuất hiện ở những vùng da tiếp xúc với ánh nắng. Vùng cẳng chân là vị trí tổn thương thường gặp trong sarcoma Kaposi. (Xem thêm mục ‘Ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư biểu mô tế bào đáy’, ‘U hắc tố’, ‘Sarcoma Kaposi’ và ‘Ung thư biểu mô tế bào Merkel’ ở dưới.)
Vai trò của các thuốc ức chế miễn dịch cụ thể – Ảnh hưởng của từng loại thuốc ức chế miễn dịch cụ thể đối với sự phát triển của ung thư da hiện vẫn chưa rõ ràng. Sự hình thành khối u dường như liên quan chặt chẽ nhất đến cường độ và thời gian ức chế miễn dịch. So với các phác đồ ức chế miễn dịch khác, việc sử dụng các thuốc ức chế mTOR có thể làm giảm nguy cơ ung thư da không phải melanom ở bệnh nhân ghép tạng. (Xem thêm mục ‘Vai trò của các thuốc ức chế miễn dịch cụ thể’ và phần ‘Thuốc ức chế mTOR’ trong “Phòng ngừa và quản lý ung thư da ở bệnh nhân ghép tạng đặc” ở dưới.)