Bệnh trứng tóc (Piedra)

TÓM TẮT

Tổng quan – Piedra bao gồm hai thể nhiễm nấm khác nhau, đặc trưng bởi sự xuất hiện của các nốt sần trên thân tóc: piedra trắng và piedra đen. Piedra trắng là biểu hiện của nhiễm nấm Trichosporon, trong khi Piedraia hortae là tác nhân gây ra piedra đen.

Dịch tễ học – Piedra trắng và piedra đen thường gặp nhất ở trẻ em và người trẻ tuổi tại các vùng khí hậu nhiệt đới. (Xem thêm mục ‘Dịch tễ học và các yếu tố nguy cơ’, ‘Nấm học’ và ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng

• Piedra trắng: xuất hiện các nốt sần màu trắng đến nâu, độ cứng từ mềm đến hơi chắc, bám lỏng lẻo vào thân tóc; tổn thương có thể xuất hiện ở tóc da đầu, nách, vùng sinh dục, râu, lông mày, lông mi, ria mép hoặc các vùng khác (hình 1).
• Piedra đen: thường khu trú ở tóc da đầu, biểu hiện bằng các nốt tích tụ màu nâu, cứng như đá, bám chặt vào thân tóc (hình 3). (Xem thêm mục ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Chẩn đoán lâm sàng piedra trắng hoặc piedra đen có thể dựa trên thăm khám thực thể và soi tươi KOH để tìm các thành phần nấm đặc trưng (hình 2A-C). Việc nuôi cấy nấm tìm thấy tác nhân gây bệnh sẽ giúp xác nhận chẩn đoán. (Xem thêm mục ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Điều trị

• Piedra trắng
  • Đối với những bệnh nhân chấp nhận cắt bỏ tóc, chúng tôi khuyến cáo nên cạo hoặc cắt toàn bộ tóc ở vùng tổn thương thay vì điều trị bằng thuốc (Khuyến cáo 2C). Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân không chấp nhận phương pháp này vì lý do thẩm mỹ hoặc giao tiếp xã hội. (Xem thêm mục ‘Bệnh nhân chấp nhận cắt bỏ tóc’ ở dưới.)
  • Đối với những bệnh nhân không chấp nhận hoặc muốn tránh cắt bỏ tóc, chúng tôi đề nghị điều trị phối hợp thuốc kháng nấm imidazole bôi tại chỗ và itraconazole đường uống thay vì các liệu pháp khác (Khuyến cáo 2C). Thông thường, chúng tôi tư vấn sử dụng dầu gội ketoconazole 2% làm thuốc bôi tại chỗ. (Xem thêm mục ‘Bệnh nhân muốn tránh cắt bỏ tóc’ và ‘Liệu pháp phối hợp thuốc kháng nấm’ ở dưới.)
  • Đối với bệnh nhân không dung nạp hoặc muốn tránh dùng thuốc kháng nấm đường uống, việc chỉ sử dụng đơn độc dầu gội ketoconazole 2% là một lựa chọn thay thế hợp lý. Tuy nhiên, hiệu quả tương đối của phương pháp này so với liệu pháp phối hợp hiện vẫn chưa rõ ràng. (Xem thêm mục ‘Liệu pháp kháng nấm tại chỗ đơn trị liệu’ ở dưới.)
  • Ngoài ra, việc tránh để tóc ẩm ướt trong thời gian dài cũng có thể mang lại lợi ích. (Xem thêm mục ‘Các biện pháp hỗ trợ’ ở dưới.)
• Piedra đen – Phương pháp điều trị chính cho piedra đen là cắt hoặc cạo những sợi tóc tổn thương. Các lựa chọn điều trị khác dựa trên dữ liệu hạn chế bao gồm sử dụng thuốc kháng nấm tại chỗ hoặc thuốc tiêu sừng. (Xem thêm mục ‘Piedra đen’ ở dưới.)