Viêm một khớp ở người lớn: Nguyên nhân và đánh giá

TÓM TẮT

Nguyên nhân gây viêm một khớp – Các nguyên nhân chính bao gồm thoái hóa khớp, bệnh Lyme, một số bệnh lý thấp khớp hệ thống, nhiễm trùng, chấn thương và tổn thương nội khớp (bảng 1). Chẩn đoán phân biệt viêm một khớp cấp tính có thể trùng lặp với viêm đa khớp, vì hầu hết các bệnh lý viêm đa khớp đều có thể khởi phát ban đầu dưới dạng viêm một khớp (bảng 2). (Xem thêm phần ‘Nguyên nhân’ ở dưới.)

Hỏi bệnh và thăm khám lâm sàng – Việc đánh giá bệnh nhân cần bắt đầu bằng khai thác bệnh sử chi tiết và thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng để thu hẹp các nguyên nhân gây đau một khớp. Mục tiêu quan trọng nhất của thăm khám lâm sàng là xác định có hay không có tình trạng tràn dịch hoặc viêm màng hoạt dịch. (Xem thêm phần ‘Hỏi bệnh’ và ‘Thăm khám lâm sàng’ ở dưới.)

Chẩn đoán hình ảnh – Những bệnh nhân có tiền sử chấn thương nghiêm trọng hoặc đau khu trú tại xương cần được chụp X-quang quy ước khớp bị tổn thương để đánh giá gãy xương hoặc u xương. (Xem thêm phần ‘X-quang’ ở dưới.)

Chọc hút dịch khớp – Khi thăm khám lâm sàng phát hiện tràn dịch hoặc viêm màng hoạt dịch mà chưa rõ nguyên nhân, cần cân nhắc thực hiện chọc hút dịch khớp và phân tích dịch màng hoạt dịch (sơ đồ 1). Mục đích chính của phân tích dịch khớp là thu hẹp chẩn đoán phân biệt bằng cách phân loại dịch tràn thành: không viêm, viêm, xuất huyết hoặc nhiễm trùng. (Xem thêm phần ‘Chọc hút dịch khớp’ ở dưới.)

Biện giải kết quả phân tích dịch khớp – Đối với tràn dịch xuất huyết, lâm sàng cần xem xét các nguyên nhân như chấn thương, tổn thương cơ học hoặc bệnh lý đông máu. Bệnh nhân có dịch khớp xuất huyết mà không có bằng chứng chấn thương cần được xét nghiệm thời gian prothrombin (PT), thời gian thromboplastin một phần hoạt hóa (PTT), số lượng tiểu cầu và thời gian máu chảy. (Xem thêm phần ‘Biện giải kết quả phân tích dịch khớp’ ở dưới.)

Tràn dịch không xuất huyết được phân loại thành dịch viêm hoặc không viêm. Dịch khớp viêm (ví dụ: số lượng bạch cầu > 2.000 tế bào/mm³) cần được soi dưới kính hiển vi phân cực để tìm tinh thể (tinh thể monosodium urate và tinh thể calcium pyrophosphate dihydrate [CPPD]) nhằm loại trừ viêm khớp do tinh thể. Trong trường hợp nghi ngờ viêm khớp nhiễm khuẩn, dịch khớp cần được gửi nhuộm Gram và nuôi cấy, vì sự hiện diện của tinh thể không loại trừ khả năng nhiễm trùng.

Xét nghiệm cận lâm sàng – Trường hợp dịch khớp viêm vô trùng và không có tinh thể gợi nghi ngờ các bệnh lý thấp khớp hệ thống; những bệnh nhân này cần được đánh giá sâu hơn, có thể bao gồm: tổng phân tích tế bào máu, xét nghiệm chức năng gan, tốc độ lắng máu (ESR) và protein phản ứng C (CRP), yếu tố dạng thấp (RF), kháng thể anticyclic citrullinated peptide (anti-CCP), kháng nguyên bạch cầu người (HLA)-B27, kháng thể kháng nhân (ANA) hoặc huyết thanh chẩn đoán bệnh Lyme. (Xem thêm phần ‘Xét nghiệm cận lâm sàng’ ở dưới.)