TÓM TẮT
Giải phẫu và cơ chế chấn thương – Ngón tay hình búa (mallet finger) là hậu quả của tình trạng đứt một phần hoặc toàn bộ điểm bám tận của gân duỗi tại vị trí xa khớp gian đốt ngón xa (DIP). Tổn thương này xảy ra do khớp DIP gập cưỡng bức. (Xem thêm phần ‘Giải phẫu’ và ‘Cơ chế chấn thương’ ở dưới.)
Thăm khám lâm sàng – Các dấu hiệu lâm sàng của ngón tay hình búa bao gồm: đau và sưng nề mặt mu khớp DIP, biến dạng gập khớp DIP và mất khả năng duỗi chủ động khớp DIP (hình 1). (Xem thêm phần ‘Triệu chứng và dấu hiệu thăm khám’ ở dưới.)
Chỉ định chuyển phẫu thuật – Cần chuyển phẫu thuật nếu ngón tay hình búa kèm theo một trong các tình trạng sau:
- Bán trật khớp DIP
- Gãy xương phạm trên 30% bề mặt khớp
- Không thể duỗi thụ động hoàn toàn khớp DIP
- Đứt hoàn toàn gân duỗi
Việc chuyển phẫu thuật cũng phù hợp nếu bệnh nhân không thể tuân thủ điều trị bảo tồn hoặc có nguyện vọng phẫu thuật. (Xem thêm phần ‘Chỉ định chuyển phẫu thuật’ ở dưới.)
Điều trị
Tổn thương gân ngón tay hình búa (không kèm gãy xương hoặc bán trật – Chúng tôi khuyến cáo các tổn thương gân ngón tay hình búa không biến chứng nên được điều trị bằng cách cố định khớp DIP ở tư thế duỗi hoàn toàn hoặc ưỡn nhẹ bằng nẹp phù hợp (Khuyến cáo 2B). Điều quan trọng là bệnh nhân tuyệt đối không được để khớp DIP gập trong bất kỳ thời điểm nào suốt giai đoạn nẹp ban đầu (thường từ 6 đến 8 tuần). (Xem thêm phần ‘Điều trị’ ở dưới.)
Gãy xương ngón tay hình búa (bony mallet injury) – Chúng tôi khuyến cáo các trường hợp gãy xương ngón tay hình búa kích thước nhỏ, không biến chứng nên được điều trị bằng bất động đơn thuần (tức là không thực hiện tư thế ưỡn khớp DIP) bằng nẹp phù hợp (Khuyến cáo 2B). Thời gian nẹp kéo dài từ 4 đến 6 tuần.
Theo dõi và quay lại hoạt động – Đối với tổn thương gân ngón tay hình búa, việc nẹp khớp DIP được thực hiện liên tục trong 6 đến 8 tuần. Nếu không còn hiện tượng chậm duỗi (extensor lag) vào cuối giai đoạn này, bệnh nhân sẽ tiếp tục nẹp ban đêm trong thêm 2 tuần. Những người lao động nặng và vận động viên nên tiếp tục bảo vệ ngón tay bằng nẹp hoặc băng dính cố định với ngón tay lân cận (buddy taping) khi hoạt động trong 6 đến 8 tuần tiếp theo. (Xem thêm phần ‘Quay lại làm việc hoặc thể thao’ ở dưới.)