Gãy xương móc

TÓM TẮT

Dịch tễ và cơ chế chấn thương – Gãy mỏm móc của xương móc phổ biến hơn gãy thân xương móc. Gãy mỏm móc thường xảy ra do ngã chống tay hoặc do chấn thương mạn tính trong thể thao, ví dụ như tác động từ đầu gậy golf, vợt hoặc gậy bóng chày lên lòng bàn tay. (Xem thêm ‘Giải phẫu lâm sàng’ và ‘Bệnh sử và cơ chế chấn thương’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng và thăm khám – Đau và ấn đau trong gãy xương móc thường khu trú tại vùng gờ mô ngón út; tình trạng sưng nề có thể rất ít hoặc không có. Bệnh nhân thường than phiền đau kéo dài tại vùng gờ mô ngón út khi nắm bắt vật dụng. Gãy xương móc đôi khi bị chẩn đoán nhầm là bong gân cổ tay. (Xem thêm ‘Triệu chứng và kết quả thăm khám’ ở dưới.)

Thăm khám xương móc bao gồm sờ trực tiếp (hình 1) và nghiệm pháp kéo mỏm móc (hook of hamate pull test). Do ống Guyon nằm kế cận mỏm móc, nên việc thăm khám bắt buộc phải đánh giá tổn thương động mạch hoặc dây thần kinh trụ khi có gãy mỏm móc. Quá trình này bao gồm thực hiện nghiệm pháp Allen (hình 2), đồng thời đánh giá sức cơ và cảm giác ngón nhẫn và ngón út.

Chẩn đoán hình ảnh – Gãy xương móc được chẩn đoán xác định bằng X-quang. Gãy thân xương thường được quan sát thấy trên phim X-quang bàn tay và cổ tay tư thế thẳng (AP) và nghiêng tiêu chuẩn (hình 7), nhưng mỏm móc được hiển thị tốt nhất trên tư thế chụp ống cổ tay (hình 8) hoặc tư thế nghiêng với cổ tay ngửa 20 độ. Chụp cắt lớp vi tính (CT) có thể được chỉ định nếu kết quả X-quang âm tính nhưng nghi ngờ lâm sàng vẫn còn. (Xem thêm ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)

Chẩn đoán phân biệt – Gãy các xương cổ tay khác, đặc biệt là xương thuyền hoặc đầu dưới xương quay, thường gặp hơn gãy xương móc trong các chấn thương cổ tay cấp tính. (Xem thêm ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)

Chỉ định chuyển phẫu thuật – Cần chuyển can thiệp phẫu thuật đối với tất cả các trường hợp gãy thân xương di lệch, gãy kèm bán trật hoặc trật khớp, và gãy mỏm móc mà bệnh nhân không thể chịu đựng được việc bất động kéo dài. Các chỉ định phẫu thuật khác được mô tả chi tiết trong nội dung bài. (Xem thêm ‘Chỉ định chuyển phẫu thuật’ ở dưới.)

Điều trị bảo tồn – Gãy thân xương không di lệch, gãy bong điểm bám và một số trường hợp gãy mỏm móc được điều trị bằng bó bột ngắn cánh tay (bao gồm cả ngón nhẫn và ngón út) trong 4 đến 6 tuần, hoặc có thể lâu hơn đối với gãy mỏm móc. Việc sử dụng nẹp bảo vệ khi chơi thể thao cần được duy trì trong 3 tháng sau đó. (Xem thêm ‘Điều trị ban đầu’, ‘Chăm sóc theo dõi’ và ‘Quay lại thể thao hoặc làm việc’ ở dưới.)