Các cân nhắc đạo đức trong quản lý đau hiệu quả ở giai đoạn cuối đời

TÓM TẮT

Khi áp dụng các biện pháp chăm sóc giảm nhẹ tích cực, khoảng 85% bệnh nhân trong giai đoạn cuối đời có thể đạt được mức giảm đau chấp nhận được 23. Tuy nhiên, vẫn còn một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân (từ 2% đến 5%) không thể kiểm soát đau thỏa đáng dù đã được can thiệp bởi các chuyên gia quản lý đau. Đối với những trường hợp này, an thần giảm nhẹ có thể giúp xoa dịu tình trạng đau nặng, kháng trị. Các thuốc an thần (thường là benzodiazepine tác dụng ngắn) được chỉ định với liều tăng dần để đạt được hiệu quả giảm thiểu tối đa các triệu chứng thực thể, điển hình là cơn đau không thể kiểm soát bằng các phương pháp khác.

Mục tiêu của an thần giảm nhẹ là giải tỏa gánh nặng đau đớn không thể dung nạp cho bệnh nhân giai đoạn cuối đời, đồng thời đảm bảo sự tôn trọng các chuẩn mực đạo đức của bệnh nhân, đội ngũ y tế chăm sóc, cũng như gia đình và người thân. Việc quyết định sử dụng an thần để giảm bớt đau đớn không thể dung nạp ở giai đoạn cuối đời là có thể chấp nhận được về mặt pháp lý và đạo đức theo Nguyên lý Tác động Kép (Principle of Double Effect – PDE), ngay cả khi điều này làm đẩy nhanh quá trình tử vong (xem ‘Nguyên lý tác động kép’ ở dưới). Đáng chú ý, các tổ chức chuyên môn như Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (AMA), Học viện Chăm sóc Cuối đời và Giảm nhẹ Hoa Kỳ (AAHPM) và Đại học Bác sĩ Hoa Kỳ (ACP) đều ủng hộ việc an thần giảm nhẹ để kiểm soát đau khi đây là lựa chọn cuối cùng trong quản lý triệu chứng giai đoạn cuối, dựa trên điều khoản về “tính tương xứng” của nguyên lý PDE 24.

Nội dung thảo luận chi tiết về an thần giảm nhẹ được trình bày trong một phần riêng. (Xem “An thần giảm nhẹ”.)

TÓM TẮT VÀ KHUYẾN NGHỊ

• Tầm quan trọng của điều trị – Kiểm soát đau ở giai đoạn cuối đời là quyền của bệnh nhân, đồng thời là nghĩa vụ đạo đức và pháp lý của lâm sàng viên trực tiếp chăm sóc bệnh nhân. (Xem ‘Phạm vi của vấn đề’ và ‘Các cân nhắc pháp lý tại Hoa Kỳ’ ở dưới.)
• Hiểu đúng về nguy cơ khi dùng opioid

  Hiện nay, trong các tài liệu y văn, thực hành lâm sàng cũng như trong cộng đồng vẫn còn tồn tại những quan niệm sai lầm về nguy cơ khi sử dụng opioid. Nguy cơ ức chế hô hấp ở mức thấp khi sử dụng opioid đúng cách không phải là lý do chính đáng để trì hoãn việc điều trị đau và các triệu chứng kháng trị khác ở giai đoạn cuối đời. (Xem ‘Hiểu về các nguy cơ’ ở dưới.)

  Nguy cơ ức chế hô hấp tăng cao nhất ở những bệnh nhân có bệnh lý đi kèm như suy tim, suy phổi, suy thận, suy gan hoặc những người đang đồng thời sử dụng các thuốc ức chế hệ thần kinh trung ương khác.

• Nguyên lý tác động kép – Việc điều trị đau tích cực ở giai đoạn cuối đời là có thể chấp nhận được về mặt pháp lý và đạo đức, ngay cả khi điều trị làm đẩy nhanh cái chết, miễn là mục đích của hành động (dùng thuốc an thần) là để giảm đau chứ không phải để gây tử vong. Khái niệm này được gọi là nguyên lý tác động kép (PDE) và là nguyên tắc điều trị nền tảng quan trọng trong chăm sóc cuối đời. (Xem ‘Nguyên lý tác động kép’ ở dưới.)
• An thần giảm nhẹ là lựa chọn cuối cùng – Đối với một số ít bệnh nhân không thể kiểm soát đau thỏa đáng dù đã can thiệp chuyên sâu, an thần giảm nhẹ có thể giúp xoa dịu tình trạng đau nặng, kháng trị. (Xem ‘An thần giảm nhẹ đối với đau không kiểm soát được’ ở dưới và “An thần giảm nhẹ”.)