TÓM TẮT
Định nghĩa, nguyên nhân và tiên lượng – Đông cứng khớp vai (viêm dính bao khớp) đặc trưng bởi tình trạng đau và cứng khớp ổ chảo – cánh tay, mất khả năng co giãn của bao khớp và hạn chế tầm vận động (đặc biệt là động tác dạng và xoay ngoài). Bệnh có thể là nguyên phát (vô căn), có hoặc không kèm theo các yếu tố khởi phát như đái tháo đường, hoặc phát triển sau chấn thương vai như rách chóp xoay, gãy đầu trên xương cánh tay hoặc sau phẫu thuật vai. Đa số các trường hợp bệnh tự giới hạn, tuy nhiên một số ca triệu chứng có thể kéo dài trong nhiều tháng. (Xem thêm mục ‘Nguyên nhân và sinh lý bệnh’ ở dưới.)
Chẩn đoán – Đông cứng khớp vai được chẩn đoán lâm sàng dựa trên bệnh sử và thăm khám thực thể. Tầm vận động chủ động và thụ động đều giảm đáng kể (hình 1). Nghiệm pháp tiêm dưới mỏm cùng vai có giá trị trong việc phân biệt đông cứng khớp vai với các bệnh lý dưới mỏm cùng vai. (Xem thêm mục ‘Biểu hiện lâm sàng’, ‘Chẩn đoán’ và ‘Nghiệm pháp tiêm’ ở dưới.)
Chẩn đoán hình ảnh – Các nghiên cứu hình ảnh thường không cần thiết để chẩn đoán đông cứng khớp vai. X-quang quy ước khớp vai có thể hữu ích để loại trừ các bệnh lý khác như thoái hóa khớp ổ chảo – cánh tay. MRI và siêu âm thường ghi nhận những thay đổi đặc trưng của mô mềm phù hợp với đông cứng khớp vai và có thể được sử dụng để đánh giá chóp xoay. (Xem thêm mục ‘Hình ảnh học’ ở dưới.)
Điều trị – Hiện chưa có sự đồng thuận về phương pháp tiếp cận điều trị tối ưu nhất. Giai đoạn đầu, chúng tôi khuyến cáo nên cho khớp vai nghỉ ngơi và thực hiện các bài tập vận động nhẹ nhàng, thay vì vật lý trị liệu cường độ mạnh (Khuyến cáo 2B). Các bài tập yêu cầu vận động nhiều hơn sẽ được bổ sung khi triệu chứng và khả năng vận động của bệnh nhân cải thiện. Đối với bệnh nhân có triệu chứng từ trung bình đến nặng, chúng tôi đề nghị tiêm nội khớp glucocorticoid kết hợp thuốc tê (ví dụ: triamcinolone 20 đến 40 mg và lidocaine 1% 5 mL) (Khuyến cáo 2C). Trong trường hợp đau nặng, có thể cân nhắc phối hợp phong bế thần kinh trên vai. Các bài tập gợi ý và kế hoạch quản lý cơ bản được cung cấp chi tiết trong nội dung bài. (Xem thêm mục ‘Điều trị’, ‘Vật lý trị liệu’, ‘Tiêm Glucocorticoid’ và ‘Tiếp cận điều trị tổng quát’ ở dưới.)
Chỉ định phẫu thuật – Những trường hợp đông cứng khớp vai kháng trị thực sự có thể được chuyển chuyên khoa phẫu thuật để đánh giá. Trong hầu hết các trường hợp, việc chuyển phẫu thuật nên được trì hoãn chừng nào bệnh nhân vẫn đang tiến triển tốt với điều trị bảo tồn. (Xem thêm mục ‘Chuyển tuyến và phẫu thuật’ ở dưới.)