Vỡ thực quản tự phát (hội chứng Boerhaave)

TÓM TẮT

• Dịch tễ học và cơ chế bệnh sinh

  Thủng thực quản do gắng sức (hội chứng Boerhaave) là tình trạng thủng thực quản tự phát, xảy ra do áp lực trong thực quản tăng đột ngột khi nôn hoặc rặn. Khoảng 15% các trường hợp thủng thực quản là tự phát. (Xem thêm ‘Dịch tễ học và Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)

• Đặc điểm lâm sàng

  Hầu hết bệnh nhân khởi phát với triệu chứng nôn và đau ngực do thủng đoạn dưới thực quản ngực. Tràn khí dưới da là một dấu hiệu điển hình nhưng chỉ xuất hiện ở một số ít trường hợp. Bệnh nhân thủng thực quản đoạn cổ hoặc đoạn trong ổ bụng có thể biểu hiện bằng đau cổ hoặc đau bụng. Nhiều bệnh nhân mắc hội chứng Boerhaave có dấu hiệu nhiễm trùng toàn thân và khoảng 20 đến 40% có tình trạng tụt huyết áp. (Xem thêm ‘Triệu chứng và dấu hiệu’ ở dưới.)

• Chẩn đoán

  Các bác sĩ lâm sàng nên nghi ngờ hội chứng Boerhaave ở những bệnh nhân khởi phát đau ngực, đau vùng bụng trên hoặc đau cổ dữ dội sau một đợt nôn hoặc oẹ nghiêm trọng. Phương pháp đánh giá đầu tiên là chụp CT ngực (sử dụng quy trình chụp thực quản nếu có), vốn có độ nhạy cao trong chẩn đoán thủng thực quản. Sự hiện diện của thuốc cản quang ngoài lòng thực quản giúp xác nhận chẩn đoán, trong khi kết quả CT bình thường giúp loại trừ bệnh lý này. Chụp thực quản cản quang (fluoroscopic esophagram) có thể giúp xác nhận chẩn đoán khi kết quả CT không rõ ràng (ví dụ: có bất thường ở thực quản hoặc trung thất nhưng không thấy thuốc cản quang thoát ra ngoài). Tuy nhiên, việc đánh giá thêm sẽ được cá thể hóa cho từng trường hợp nếu kết quả chụp thực quản cản quang là âm tính. (Xem thêm ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

• Điều trị

  Hướng xử trí hội chứng Boerhaave tương tự như các nguyên nhân gây thủng thực quản khác. Bệnh nhân có thể cần can thiệp phẫu thuật, nội soi hoặc các kỹ thuật can thiệp radiology để đóng lỗ thủng và dẫn lưu dịch rò rỉ từ thực quản. Nội dung này được thảo luận chi tiết ở phần khác. (Xem thêm “Thủng thực quản”, phần ‘Thủng thực quản không liên quan đến nội soi’.)

  Sau khi xử trí thành công lỗ thủng, chúng tôi thực hiện nội soi thực quản trên ở một số bệnh nhân chọn lọc để đánh giá các bệnh lý thực quản tiềm ẩn. (Xem thêm ‘Theo dõi để loại trừ bệnh lý tiềm ẩn’ ở dưới.)