Thiếu hụt enzyme glycogen synthase tại gan (bệnh tích trữ glycogen tuýp 0)

TÓM TẮT

Các đặc điểm lâm sàng của thiếu hụt glycogen synthase tại gan bao gồm hạ đường huyết khi nhịn ăn, giảm alanin máu, tăng ceton máu, cùng với tăng đường huyết và tăng acid lactic máu sau ăn.

Trẻ mắc bệnh thường mệt mỏi vào buổi sáng và xuất hiện tình trạng hạ đường huyết kèm tăng ceton khi nhịn ăn, triệu chứng này thuyên giảm sau khi ăn 8. Một số ít bệnh nhân được phát hiện tình cờ thông qua tình trạng tăng đường huyết 6. Một số cá thể bị ảnh hưởng nhẹ hoặc không triệu chứng được phát hiện sau khi một thành viên trong gia đình được chẩn đoán mắc bệnh 9, trong khi những trẻ khác khởi phát triệu chứng ngay từ thời thơ ấu 10.

Khả năng dung nạp nhịn ăn thường cải thiện theo tuổi. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân không được kiểm soát tốt, các biến chứng lâu dài có thể bao gồm thấp còi và giảm mật độ xương. Đã có báo cáo về các ca mang thai thành công ở hai phụ nữ mắc thiếu hụt glycogen synthase tại gan thể điển hình 11.

CHẨN ĐOÁN

Thiếu hụt glycogen synthase tại gan thường bị chẩn đoán dưới mức thực tế 12. Cần nghi ngờ bệnh lý này ở trẻ có hạ đường huyết kèm tăng ceton sau khi đã loại trừ các nguyên nhân khác.

Ở trẻ mắc bệnh, các phát hiện sinh hóa điển hình sau khi nhịn ăn bao gồm: hạ đường huyết kèm tăng ceton và giảm alanin máu trước ăn; tăng đường huyết và tăng acid lactic máu sau ăn. Có thể có sự tăng nhẹ men gan và tăng lipid máu. (Xem “Tiếp cận chẩn đoán hạ đường huyết ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ”.)

Chẩn đoán được xác nhận thông qua sinh thiết gan. Ngoài ra, phân tích đột biến gen GYS2 có thể được thực hiện trên mẫu phết niêm mạc miệng hoặc DNA bạch cầu, giúp tránh được việc phải sinh thiết gan 13.

Các phát hiện sinh hóa khác bao gồm:

• Hàm lượng glycogen trong gan thấp, nhưng không mất hoàn toàn.
• Hoạt tính glycogen synthase trong mô gan thấp hoặc không đo được 12.
• Hoạt tính enzyme trong nguyên bào sợi bình thường do có một isoform đặc hiệu mô khác 14.

ĐIỀU TRỊ

Điều trị thiếu hụt glycogen synthase tại gan bao gồm chế độ ăn nhiều protein chia làm nhiều bữa nhỏ và tránh nhịn ăn.

Để duy trì nồng độ glucose trong khi ngủ khi cơ thể không thể phân giải glycogen, bệnh nhân được cho dùng tinh bột ngô sống. Tinh bột ngô là một polymer glucose phức hợp, được tiêu hóa chậm trong khoảng từ 2 đến 6 giờ 15. Tinh bột ngô có thể chỉ cần dùng vào ban đêm với liều từ 1 đến 1,5 g/kg 5.

TÓM TẮT

• Thiếu hụt glycogen synthase tại gan (bệnh tích trữ glycogen type 0 [GSD 0]; MIM #240600) gây ảnh hưởng đến bước giới hạn tốc độ trong quá trình tổng hợp glycogen. (Xem mục ‘Sinh bệnh học’ ở dưới.)
• Thiếu hụt glycogen synthase tại gan là một tính trạng di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường với độ xâm nhập giảm. (Xem mục ‘Di truyền học’ ở dưới.)
• Trẻ mắc bệnh có thể mệt mỏi vào buổi sáng. Các đặc điểm xét nghiệm bao gồm hạ đường huyết khi nhịn ăn, tăng acid lactic máu, tăng đường huyết và giảm alanin máu sau ăn, cùng với tăng ceton máu khi nhịn ăn. Biến chứng lâu dài có thể bao gồm thấp còi và giảm mật độ xương. (Xem mục ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)
• Cần nghi ngờ thiếu hụt glycogen synthase tại gan ở trẻ có hạ đường huyết kèm tăng ceton sau khi loại trừ các nguyên nhân khác. Chẩn đoán được xác nhận bằng sinh thiết gan hoặc phân tích đột biến gen glycogen synthase 2 (GYS2) trong DNA bạch cầu. (Xem mục ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)
• Điều trị bao gồm chế độ ăn nhiều protein chia làm nhiều bữa và tránh nhịn ăn. Nồng độ glucose trong khi ngủ được duy trì bằng cách sử dụng tinh bột ngô sống. (Xem mục ‘Điều trị’ ở dưới.)