Liên kết đến các hướng dẫn của hiệp hội
Các liên kết đến hướng dẫn của các hiệp hội và chính phủ từ một số quốc gia và khu vực trên thế giới được cung cấp riêng biệt. (Xem “Liên kết hướng dẫn hiệp hội: Các biện pháp chung trong điều trị ngộ độc cấp” và “Liên kết hướng dẫn hiệp hội: Điều trị ngộ độc cấp do các tác nhân đặc hiệu ngoài thuốc lạm dụng”.)
TÓM TẮT
Tiếp cận – Đại đa số người trưởng thành ngộ độc đường uống thường có diễn tiến không biến chứng và hồi phục hoàn toàn với điều trị hỗ trợ. Việc áp dụng các kỹ thuật giảm hấp thu chất độc thông qua khử độc đường tiêu hóa (GI) phải căn cứ vào mức độ nghiêm trọng tiềm tàng của vụ ngộ độc, thời gian từ lúc uống chất độc và nguy cơ rủi ro đối với bệnh nhân khi can thiệp. Ngoài ra, việc có sẵn thuốc giải độc hiệu quả sẽ làm giảm đáng kể vai trò của khử độc đường tiêu hóa. (Xem thêm ‘Tiếp cận khử độc đường tiêu hóa’ ở dưới.)
Mặc dù nhiều quy trình khử độc có thể làm giảm nồng độ chất độc trong máu, nhưng có rất ít dữ liệu chứng minh rằng các quy trình này giúp giảm tỷ lệ bệnh tật hoặc tử vong. Việc bảo vệ đường thở (ví dụ: bệnh nhân tỉnh táo, phản xạ bảo vệ đường thở còn nguyên vẹn hoặc đã được đặt nội khí quản) là điều kiện tiên quyết trước khi tiến hành bất kỳ quy trình khử độc đường tiêu hóa nào.
Than hoạt tính (AC) – AC có diện tích bề mặt lớn, giúp hấp phụ các hóa chất hữu cơ trong vòng vài phút sau khi tiếp xúc, từ đó ngăn chặn sự hấp thu qua đường tiêu hóa và giảm độc tính. Bệnh nhân có thể hưởng lợi từ việc dùng than hoạt tính (AC) liều đơn 1 g/kg (liều tối đa 50 g), đặc biệt nếu được dùng trong vòng 1 đến 2 giờ sau khi uống chất độc. (Xem ‘Than hoạt tính’ ở dưới.)
Chống chỉ định – Không nên dùng AC trong những trường hợp không mang lại lợi ích lâm sàng, bao gồm (xem ‘Chống chỉ định’ ở dưới):
- Nuốt phải các chất không gây độc
- Bệnh nhân nhập viện khi quá trình hấp thu chất độc được coi là đã hoàn tất
- Các chất độc không gắn kết với AC (bảng 1)
- Bệnh nhân có nguy cơ biến chứng quá cao (ví dụ: hít sặc)
Bổ sung thuốc nhuận tràng – Một loại thuốc nhuận tràng (ví dụ: sorbitol 70% liều 1 g/kg) có thể được dùng cùng với liều AC khởi đầu. Không sử dụng thuốc nhuận tràng như một liệu pháp đơn độc, tránh dùng cho trẻ em và không khuyến cáo dùng lặp lại nhiều liều. (Xem ‘Cách dùng’ ở dưới.)
Than hoạt tính liều đa (MDAC) – Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể hưởng lợi từ việc dùng AC lặp lại, chẳng hạn như để ngắt quãng chu trình tuần hoàn gan – ruột hoặc giảm hấp thu các thuốc có công thức giải phóng kéo dài hoặc giải phóng chậm. Các chỉ định tiềm năng bao gồm ngộ độc các chất sau: carbamazepine, dapsone, phenobarbital, quinine, theophylline, caffeine, aspirin và phenytoin. (Xem ‘Than hoạt tính liều đa’ ở dưới.)
Rửa toàn bộ ruột – Phương pháp này được chỉ định cho những bệnh nhân nuốt phải dị vật độc hại (ví dụ: các gói thuốc), thuốc giải phóng kéo dài, thuốc bao tan trong ruột hoặc các vật liệu độc hại không gắn kết với AC (ví dụ: kim loại nặng). (Xem ‘Rửa toàn bộ ruột’ ở dưới.)
Rửa dạ dày – Phương pháp này không được khuyến cáo dùng thường quy để khử độc. Trong một số ít trường hợp, rửa dạ dày có thể hữu ích nếu bệnh nhân nuốt phải chất độc với liều lượng lớn và quy trình này được thực hiện trong vòng một giờ sau khi uống. Khi thực hiện, sau khi rửa dạ dày nên cho dùng AC, trừ khi chất độc đó không được AC hấp phụ. (Xem ‘Rửa dạ dày’ ở dưới.)