TÓM TẮT
- Nguyên nhân gây bệnh lý phổi – Người nhiễm HIV có nguy cơ cao mắc cả bệnh lý phổi nhiễm trùng và không nhiễm trùng. Các nguyên nhân nhiễm trùng bao gồm viêm phổi do vi khuẩn, viêm phổi do virus, viêm phổi do Pneumocystis (PCP) và lao (TB). Các bệnh lý phổi không nhiễm trùng bao gồm ung thư phổi, lymphoma Hodgkin, viêm tiểu phế quản co thắt, giãn phế quản và khí phế thũng. (Xem thêm ‘Nguyên nhân gây bệnh lý phổi ở người nhiễm HIV’ ở dưới.)
- Đánh giá lâm sàng – Khi đánh giá bệnh nhân nhiễm HIV có bệnh lý phổi, cần chú trọng đến các dấu hiệu và triệu chứng đặc hiệu, các yếu tố phơi nhiễm tiềm tàng, kết quả khám lâm sàng và các yếu tố liên quan đến HIV (ví dụ: số lượng tế bào CD4, tải lượng virus và tiền sử điều trị kháng retrovirus). (Xem thêm ‘Đánh giá lâm sàng’ ở dưới.)
- Chẩn đoán hình ảnh
X-quang ngực, chụp CT và (trong một số trường hợp) chẩn đoán hình ảnh y học hạt nhân đều đóng vai trò quan trọng trong đánh giá chẩn đoán bệnh nhân nhiễm HIV có triệu chứng về phổi. (Xem thêm ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới.)
X-quang ngực thẳng là chỉ định hình ảnh ban đầu phù hợp cho những bệnh nhân có triệu chứng phổi hoặc triệu chứng toàn thân không rõ nguyên nhân. Chụp CT ngực có độ nhạy cao hơn X-quang ngực thẳng trong việc phát hiện sớm bệnh phổi kẽ, bệnh lý hạch và các nốt phổi. (Xem thêm ‘X-quang ngực’ và ‘CT ngực’ ở dưới.)
- Đánh giá bổ sung
- Thăm dò chức năng – Các thăm dò chức năng, chẳng hạn như đo chức năng phổi và trao đổi khí, có thể hữu ích trong chẩn đoán một số bệnh lý phổi (ví dụ: PCP), đặc biệt khi kết quả X-quang ngực bình thường. (Xem thêm ‘Thăm dò chức năng’ ở dưới.)
- Phân tích đờm – Phân tích đờm khạc tự nhiên chủ yếu được dùng để chẩn đoán nhiễm khuẩn hoặc lao. (Xem thêm ‘Phân tích đờm’ ở dưới.)
- Xét nghiệm không xâm lấn – Nhiều xét nghiệm chẩn đoán không xâm lấn đã được áp dụng trong các tình huống lâm sàng cụ thể. Các xét nghiệm này bao gồm xét nghiệm kháng nguyên và xét nghiệm beta-D-glucan để hỗ trợ chẩn đoán nhiễm nấm, cùng với xét nghiệm phản ứng chuỗi polymerase (PCR) để chẩn đoán nhiễm virus và PCP. (Xem thêm ‘Xét nghiệm không xâm lấn’ ở dưới.)
- Xét nghiệm xâm lấn – Trong một số ít trường hợp, có thể cần thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán xâm lấn để hỗ trợ đánh giá bệnh nhân nhiễm HIV có bệnh lý phổi. Các phương pháp xâm lấn chính bao gồm nội soi phế quản ống mềm (FOB), sinh thiết lạnh xuyên phế quản, chọc hút kim xuyên thành ngực dưới hướng dẫn của CT (TTNA) và sinh thiết phổi bằng phẫu thuật thông qua phẫu thuật nội soi lồng ngực hỗ trợ video (VATS) hoặc mở lồng ngực. (Xem thêm ‘Xét nghiệm xâm lấn’ ở dưới.)