TÓM TẮT
Chiến lược đo huyết áp – Các mục tiêu huyết áp (HA) đề xuất phụ thuộc một phần vào phương pháp đo HA (xem ‘Chiến lược đo huyết áp’ ở dưới):
- Đặc biệt, HA đo tại phòng khám (tức là trong môi trường chăm sóc y tế) cần được thực hiện theo quy trình chuẩn hóa. Có hai cách để đo HA tại phòng khám đạt chất lượng cao và chuẩn hóa: theo dõi HA tại phòng khám tự động (AOBPM), yêu cầu thiết bị chuyên dụng, và đo HA tại phòng khám chuẩn hóa bằng kỹ thuật đúng (bảng 2). Hai phương pháp đo tại phòng khám này cho kết quả xấp xỉ với HA lưu động ban ngày (sử dụng theo dõi HA lưu động [ABPM] và HA tự đo [SMBP]). Nhìn chung, bốn phương pháp này là những phương pháp được ưu tiên để xác định xem bệnh nhân đã đạt mục tiêu điều trị hay chưa.
- Mặc dù không phải là phương pháp ưu tiên, nhưng cách đo HA điển hình tại các cơ sở y tế — thường chỉ đo một lần bằng ống nghe hoặc thiết bị đo dao động — thường thiếu sự chuẩn bị cho bệnh nhân và kỹ thuật thực hiện không đúng. Việc đo HA bằng các phương pháp kém chính xác này được gọi là đo HA “tình cờ” (casual BP measurement). Dù chất lượng thấp, nhưng phương pháp này nhanh hơn, ít rườm rà hơn và là cách được sử dụng chủ yếu trong thực hành lâm sàng. Tuy nhiên, chúng tôi khuyến cáo không nên sử dụng phương pháp đo HA tình cờ để xác định bệnh nhân đã đạt mục tiêu điều trị hay chưa.
- Mục tiêu HA khác nhau tùy thuộc vào kỹ thuật đo, vì các phương pháp đo tình cờ thường cho kết quả HA cao hơn so với các phương pháp ưu tiên (Xem “Tăng huyết áp ở người trưởng thành: Đo và chẩn đoán huyết áp”).
Đánh giá nguy cơ cơ bản để xác định HA mục tiêu – Mục tiêu HA cũng dựa trên nguy cơ xảy ra biến cố tim mạch trong tương lai của bệnh nhân (bảng 1) (xem ‘Mục tiêu huyết áp tích cực cho bệnh nhân nguy cơ cao’ ở dưới):
- Đối với hầu hết bệnh nhân có bệnh lý tim mạch xơ vữa đã xác định (tiền sử bệnh động mạch vành, bệnh mạch máu não hoặc bệnh động mạch ngoại biên), chúng tôi khuyến cáo mục tiêu HA là 120 đến 125/<80 mmHg (khi dùng các phương pháp đo ưu tiên, bao gồm đo chuẩn hóa tại phòng khám, AOBPM, SMBP và ABPM) hoặc 125 đến 130/<80 mmHg (khi dùng phương pháp đo tình cờ tại phòng khám) (Khuyến cáo 1B). (Xem ‘Bệnh nhân có bệnh lý tim mạch xơ vữa đã xác định’ ở dưới.)
- Tuy nhiên, đối với bệnh nhân tăng huyết áp mới bị đột quỵ gần đây (từ hai tuần đến sáu tháng) liên quan đến bệnh lý động mạch lớn gây ảnh hưởng huyết động chưa được điều chỉnh (ví dụ: động mạch cảnh trong, động mạch não giữa, động mạch đốt sống hoặc động mạch thân nền), chúng tôi gợi ý hạ HA một cách thận trọng tùy theo khả năng dung nạp của bệnh nhân, nhưng không đặt mục tiêu HA cụ thể ngoài việc giảm tối thiểu 10/5 mmHg (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Tiền sử đột quỵ thiếu máu cục bộ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua’ ở dưới.)
- Đối với bệnh nhân suy tim, chúng tôi gợi ý mục tiêu HA là 120 đến 125/<80 mmHg (khi dùng các phương pháp đo ưu tiên, bao gồm đo chuẩn hóa tại phòng khám, AOBPM, SMBP và ABPM) hoặc 125 đến 130/<80 mmHg (khi dùng phương pháp đo tình cờ tại phòng khám) (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Bệnh nhân suy tim’ ở dưới.)
- Đối với hầu hết bệnh nhân đái tháo đường, chúng tôi khuyến cáo mục tiêu HA là 120 đến 125/<80 mmHg (khi dùng các phương pháp đo ưu tiên, bao gồm đo chuẩn hóa tại phòng khám, AOBPM, SMBP và ABPM) hoặc 125 đến 130/<80 mmHg (khi dùng phương pháp đo tình cờ tại phòng khám) (Khuyến cáo 1B). (Xem ‘Bệnh nhân đái tháo đường’ ở dưới.)
- Đối với bệnh nhân bệnh thận mạn, chúng tôi khuyến cáo mục tiêu HA là 120 đến 125/<80 mmHg (khi dùng các phương pháp đo ưu tiên, bao gồm đo chuẩn hóa tại phòng khám, AOBPM, SMBP và ABPM) hoặc 125 đến 130/<80 mmHg (khi dùng phương pháp đo tình cờ tại phòng khám) (Khuyến cáo 1B). (Xem ‘Bệnh nhân bệnh thận mạn’ ở dưới.)
- Đối với hầu hết người cao tuổi (được định nghĩa là từ 65 tuổi trở lên), chúng tôi khuyến cáo mục tiêu HA là 120 đến 125/<80 mmHg (khi dùng các phương pháp đo ưu tiên, bao gồm đo chuẩn hóa tại phòng khám, AOBPM, SMBP và ABPM) hoặc 125 đến 130/<80 mmHg (khi dùng phương pháp đo tình cờ tại phòng khám) (Khuyến cáo 1B). (Xem ‘Người cao tuổi’ ở dưới.)
- Tuy nhiên, chúng tôi gợi ý mục tiêu HA tâm thu ít nghiêm ngặt hơn, từ 135 đến 140 mmHg (đo tình cờ) hoặc 130 đến 135 mmHg (đo theo phương pháp ưu tiên) ở những bệnh nhân có nhiều bệnh đồng mắc và ở người cao tuổi có hạ huyết áp tư thế.
- Ở người cao tuổi suy kiệt nặng, sa sút trí tuệ và/hoặc tiên lượng sống ngắn, hoặc ở bệnh nhân không thể đi lại hoặc đang điều trị nội trú (ví dụ: cư trú tại cơ sở điều dưỡng chuyên sâu), chúng tôi cá thể hóa mục tiêu và cùng thảo luận để đưa ra quyết định với bệnh nhân, người thân và người chăm sóc, thay vì áp dụng một trong các mục tiêu HA nêu trên.
- Đối với bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch (nhưng chưa có bệnh lý tim mạch xác định), chúng tôi khuyến cáo mục tiêu HA là 120 đến 125/<80 mmHg (khi dùng các phương pháp đo ưu tiên, bao gồm đo chuẩn hóa tại phòng khám, AOBPM, SMBP và ABPM) hoặc 125 đến 130/<80 mmHg (khi dùng phương pháp đo tình cờ tại phòng khám) nếu nguy cơ 10 năm xảy ra biến cố tim mạch trong tương lai ước tính từ 15% trở lên (Khuyến cáo 1A); chúng tôi gợi ý (mức độ khuyến cáo yếu hơn) các mục tiêu thấp hơn này cho những bệnh nhân có nguy cơ 10 năm ước tính từ 10 đến 14% (Khuyến cáo 2B). (Xem ‘Bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch’ ở dưới.)
- Đối với bệnh nhân nguy cơ thấp (tức là những người không có bất kỳ đặc điểm nguy cơ cao nào nêu trên), chúng tôi khuyến cáo mục tiêu HA là 125 đến 135/<90 mmHg (khi dùng các phương pháp đo ưu tiên, bao gồm đo chuẩn hóa tại phòng khám, AOBPM, SMBP và ABPM) hoặc 130 đến 139/<90 mmHg (khi dùng phương pháp đo tình cờ tại phòng khám) (Khuyến cáo 1B). (Xem ‘Mục tiêu huyết áp ít tích cực hơn ở bệnh nhân nguy cơ thấp’ ở dưới.)