Thừa cân, béo phì và giảm cân trong tăng huyết áp

TÓM TẮT

• Thừa cân làm tăng nguy cơ tăng huyết áp

  Tình trạng tăng mô mỡ, dù được đánh giá qua chỉ số khối cơ thể (BMI) cao, cân nặng tăng, chu vi vòng eo lớn hay tăng cân theo thời gian, đều có mối liên hệ chặt chẽ với việc tăng huyết áp và khởi phát bệnh tăng huyết áp (hình 1 và hình 2). Thừa cân (bao gồm cả tiền béo phì và béo phì) chiếm tỷ trọng lớn trong các nguyên nhân gây ra tăng huyết áp. (Xem mục ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

• Cơ chế gây tăng huyết áp liên quan đến cân nặng

  Thừa cân và béo phì có thể làm tăng huyết áp thông qua nhiều cơ chế khác nhau, bao gồm tổn thương thận, kháng insulin, rối loạn nhịp thở khi ngủ và tăng hoạt động hệ giao cảm do con đường leptin-melanocortin kích thích. (Xem mục ‘Cơ chế bệnh sinh’ ở dưới.)

• Tác động của việc giảm cân

  Giảm cân có thể giúp hạ huyết áp và cùng với các can thiệp lối sống khác, đây là khuyến cáo dành cho bệnh nhân tăng huyết áp có thừa cân hoặc béo phì (hình 4). Các lựa chọn để giảm cân cho bệnh nhân tăng huyết áp thừa cân hoặc béo phì (thay đổi hành vi, dùng thuốc giảm cân, phẫu thuật giảm cân) tương tự như đối với những bệnh nhân không tăng huyết áp. (Xem mục ‘Giảm cân thông qua thay đổi hành vi (điều chỉnh lối sống)’, ‘Thuốc giảm cân’, ‘Phẫu thuật giảm cân’ ở dưới và “Béo phì ở người trưởng thành: Tổng quan về quản lý”.)

  Các liệu pháp dựa trên Glucagon-like peptide 1 (GLP-1), như semaglutide và tirzepatide, có thể mang lại hiệu quả giảm cân đáng kể, đồng thời làm giảm huyết áp một cách rõ rệt (hình 5). Những loại thuốc này được thảo luận chi tiết trong các mục riêng. (Xem “Béo phì ở người trưởng thành: Điều trị bằng thuốc”, phần ‘Ưu tiên các liệu pháp dựa trên GLP-1’, “Béo phì ở người trưởng thành: Điều trị bằng thuốc”, phần ‘Các thuốc ưu tiên’ và “Liệu pháp dựa trên Glucagon-like peptide 1 trong điều trị đái tháo đường type 2”.)

• Ảnh hưởng của thuốc hạ huyết áp đối với việc giảm cân

  Thuốc chẹn beta có thể khiến việc giảm cân trở nên khó khăn hơn. (Xem mục ‘Ảnh hưởng của thuốc hạ huyết áp đối với cân nặng và việc giảm cân’ ở dưới.)