Nhiễm virus viêm gan A: Điều trị và phòng ngừa

TÓM TẮT

Điều trị – Nhiễm virus viêm gan A (HAV) thường tự giới hạn, điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ. Cần thận trọng khi sử dụng các thuốc có khả năng gây tổn thương gan hoặc chuyển hóa qua gan. Hầu hết bệnh nhân sẽ hồi phục hoàn toàn về lâm sàng và sinh hóa trong vòng hai đến ba tháng, và gần như tất cả bệnh nhân sẽ hồi phục hoàn toàn sau sáu tháng. Nhiễm HAV tạo ra miễn dịch suốt đời (Xem thêm mục ‘Điều trị’ ở dưới).

Dự phòng trước phơi nhiễm – Trước khi tiếp xúc với virus viêm gan A, công cụ bảo vệ chính là tiêm vaccine. Vaccine ưu việt hơn immune globulin về nồng độ kháng thể đạt được cũng như độ bền vững của đáp ứng miễn dịch. Các đối tượng cần được bảo vệ trước khi có nguy cơ phơi nhiễm viêm gan A bao gồm (bảng 1) (xem thêm mục ‘Chỉ định’ ở dưới):

• Trẻ em:
  • Tất cả trẻ từ 12 đến 23 tháng tuổi.
  • Tất cả trẻ em và thanh thiếu niên từ 2 đến 18 tuổi chưa từng tiêm vaccine viêm gan A (tức là khuyến cáo tiêm bù cho đối tượng này).
  • Trẻ từ 6 đến 11 tháng tuổi đi nước ngoài: cần được tiêm vaccine; liều tiêm liên quan đến du lịch này không được tính vào phác đồ hai liều định kỳ 3.
• Đối tượng có nguy cơ nhiễm HAV cao:
  • Người đi du lịch hoặc làm việc tại các quốc gia có tỷ lệ nhiễm HAV mức trung bình hoặc cao; một số chuyên gia khuyên người Mỹ khi đi du lịch nước ngoài nên cân nhắc tiêm vaccine viêm gan A bất kể điểm đến 10.
  • Nam có quan hệ tình dục với nam (MSM).
  • Người sử dụng ma túy (dạng tiêm hoặc không tiêm).
  • Người có rủi ro nghề nghiệp, bao gồm những người làm việc với động vật linh trưởng nhiễm HAV hoặc làm việc trong phòng thí nghiệm nghiên cứu về HAV.
  • Người dự kiến có tiếp xúc thân mật với trẻ em được nhận nuôi từ nước ngoài.
  • Người vô gia cư.
  • Những người chưa tiêm phòng trong vùng dịch có nguy cơ nhiễm HAV hoặc nguy cơ diễn tiến bệnh nặng.
  • Những người làm việc tại các cơ sở cung cấp dịch vụ cho nhóm đối tượng người trưởng thành có nguy cơ nhiễm HAV cao (ví dụ: cơ sở hỗ trợ người dùng ma túy, nhà nhóm, hoặc các cơ sở chăm sóc ban ngày không nội trú cho người khuyết tật phát triển).
• Đối tượng có nguy cơ diễn tiến bệnh nặng khi nhiễm HAV:
  • Bệnh nhân mắc bệnh gan mạn tính, bao gồm nhưng không giới hạn ở: nhiễm virus viêm gan B, nhiễm virus viêm gan C, xơ gan, gan nhiễm mỡ, bệnh gan do rượu, viêm gan tự miễn, hoặc có mức alanine aminotransferase (ALT) hoặc aspartate aminotransferase (AST) tăng liên tục trên 2 lần giới hạn trên bình thường.
  • Người nhiễm HIV từ 1 năm trở lên.
• Các đối tượng khác được khuyến cáo tiêm phòng:
  • Phụ nữ mang thai có nguy cơ nhiễm HAV hoặc nguy cơ diễn tiến bệnh nặng dựa trên các nhóm nguy cơ nêu trên.
  • Bất kỳ cá nhân nào có nhu cầu tiêm vaccine.

Liều lượng và cách dùng vaccine

Tiêm chủng bằng vaccine viêm gan A bất hoạt đơn giá (HAVRIX hoặc VAQTA) gồm hai liều cho cả trẻ em và người lớn; liều lượng được tóm tắt trong bảng (bảng 2). Tiêm chủng bằng vaccine phối hợp viêm gan A-B bất hoạt (TWINRIX) gồm ba liều cho người lớn; vaccine này không có chỉ định cho trẻ em (Xem thêm mục ‘Liều lượng và cách dùng’ ở dưới và “Tiêm chủng virus viêm gan B ở người lớn”).

Đối với người khỏe mạnh ≤ 40 tuổi, liều vaccine viêm gan A đơn giá đầu tiên nên được tiêm ngay khi có dự định đi du lịch đến vùng có nguy cơ nhiễm viêm gan A và có thể tiêm vào bất kỳ thời điểm nào trước khi khởi hành (Xem thêm mục ‘Liều lượng và cách dùng’ ở dưới).

Đối với người > 40 tuổi, người suy giảm miễn dịch, bệnh nhân mắc bệnh gan mạn tính hoặc các bệnh lý mạn tính khác không đủ thời gian để hoàn thành phác đồ hai liều vaccine trước khi đi du lịch, liều vaccine đầu tiên nên được tiêm cùng với một liều immune globulin tại hai vị trí tiêm khác nhau (Xem thêm mục ‘Liều lượng và cách dùng’ ở dưới).

Các nhóm đối tượng khác cần dự phòng trước phơi nhiễm HAV bằng miễn dịch thụ động với immune globulin bao gồm người dị ứng với vaccine viêm gan A và trẻ < 12 tháng tuổi (Xem thêm mục ‘Miễn dịch thụ động’ ở dưới).

Dự phòng sau phơi nhiễm

Chỉ định – Các đối tượng có thể cần dự phòng sau phơi nhiễm với HAV bao gồm (xem mục ‘Chỉ định’ ở dưới):

• Người tiếp xúc thân mật với bệnh nhân đã được xác nhận nhiễm HAV bằng xét nghiệm.
• Người tiếp xúc tại các trung tâm chăm sóc trẻ em trong trường hợp có ≥ 1 ca viêm gan A ở trẻ em hoặc nhân viên, hoặc ≥ 2 ca trong hộ gia đình của trẻ theo học tại trung tâm.
• Người chế biến thực phẩm.

Không chỉ định dự phòng sau phơi nhiễm đối với một ca viêm gan A đơn lẻ tại trường học, văn phòng hoặc bệnh viện. Thay vào đó, cần nhấn mạnh việc thực hiện các biện pháp vệ sinh cẩn thận.

Tiếp cận lâm sàng – Các công cụ dự phòng HAV sau phơi nhiễm bao gồm tiêm vaccine và immune globulin; phương pháp tiếp cận tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân (Xem thêm mục ‘Tiếp cận lâm sàng’ ở dưới).

Biện pháp vệ sinh – Các biện pháp vệ sinh để phòng ngừa nhiễm HAV bao gồm rửa tay, tránh dùng nước máy và thực phẩm tươi sống ở những vùng có điều kiện vệ sinh kém, và làm nóng thực phẩm đúng cách (virus có thể bị tiêu diệt khi đun nóng trên 85°C [>185°F] trong một phút). Thực phẩm đã nấu chín vẫn có thể truyền HAV nếu nhiệt độ trong quá trình chế biến không đủ để tiêu diệt virus hoặc nếu thực phẩm bị nhiễm bẩn sau khi nấu (Xem thêm mục ‘Biện pháp vệ sinh’ ở dưới).