TÓM TẮT
Phòng ngừa – Các biện pháp hiệu quả để phòng ngừa sảng bao gồm: tránh các yếu tố nguy cơ gây hoặc làm nặng thêm tình trạng sảng (nếu có thể); thực hiện các quy trình định hướng không gian và thời gian; điều chỉnh môi trường và sử dụng các biện pháp hỗ trợ giấc ngủ không dùng thuốc; vận động sớm và hạn chế tối đa việc sử dụng các biện pháp cố định vật lý; đồng thời sử dụng các dụng cụ hỗ trợ thị giác và thính giác. (Xem mục ‘Phòng ngừa’ ở dưới.)
Việc dùng thuốc dự phòng (thuốc ức chế cholinesterase, ketamine, thuốc chống loạn thần) hiện chưa có bằng chứng thuyết phục về hiệu quả trong việc phòng ngừa sảng. (Xem mục ‘Phòng ngừa’ ở dưới.)
Quản lý – Nên cân nhắc bổ sung thiamine cho tất cả bệnh nhân sảng. (Xem mục ‘Điều trị các tình trạng bệnh lý cơ bản’ ở dưới.)
Khi đã xác định được tình trạng bệnh lý cấp tính là nguyên nhân gây sảng, các liệu pháp điều trị đặc hiệu hướng vào tình trạng đó chính là phương pháp hiệu quả nhất để đảo ngược tình trạng sảng. (Xem mục ‘Điều trị các tình trạng bệnh lý cơ bản’ ở dưới.)
Việc thường xuyên trấn an, tiếp xúc cơ thể và định hướng bằng lời nói từ những người thân quen có thể làm giảm các hành vi gây rối. (Xem mục ‘Các can thiệp không dùng thuốc’ ở dưới.)
Nên cân nhắc sử dụng thử thuốc hướng thần thận trọng, chỉ dùng khi cần thiết để điều trị các trường hợp kích động nặng hoặc loạn thần có nguy cơ gây hại. Trong bối cảnh này, chúng tôi đề nghị sử dụng haloperidol liều thấp (0,5 đến 1 mg đường uống [PO] hoặc tiêm bắp [IM]) (Khuyến cáo 2C). Các thuốc chống loạn thần khác (quetiapine, risperidone, ziprasidone, olanzapine) cũng là những lựa chọn thay thế hợp lý. (Xem mục ‘Thuốc chống loạn thần’ ở dưới.)
- Haloperidol có liên quan đến tỷ lệ gây an thần và hạ huyết áp thấp.
- Nên tránh dùng haloperidol ở bệnh nhân có hội chứng Parkinson; đối với nhóm này, ưu tiên sử dụng thuốc chống loạn thần không điển hình (ví dụ: quetiapine).
- Khuyến cáo chỉ sử dụng thuốc chống loạn thần trong thời gian ngắn.
- Bác sĩ lâm sàng cần nhận diện được rằng việc người chăm sóc cảm thấy lo âu – thay vì mong muốn giảm mức độ nghiêm trọng hay thời gian bị sảng – thường là yếu tố thúc đẩy quyết định kê đơn thuốc hướng thần.
Các can thiệp cần tránh – Chỉ nên sử dụng các biện pháp cố định vật lý như một phương án cuối cùng, nếu có thể, vì chúng thường làm tăng kích động và gây ra các vấn đề bổ sung như mất khả năng vận động, loét tỳ đè, hít sặc và kéo dài thời gian sảng. (Xem mục ‘Các can thiệp không dùng thuốc’ ở dưới.)
Nên tránh dùng Benzodiazepines ở bệnh nhân sảng hoặc có nguy cơ sảng, trừ trường hợp cai rượu, cai thuốc an thần hoặc khi có chống chỉ định với thuốc chống loạn thần. (Xem mục ‘Benzodiazepine’ ở dưới.)
Thuốc ức chế cholinesterase không hiệu quả trong việc phòng ngừa hoặc điều trị triệu chứng sảng, đồng thời thường gây ra các tác dụng phụ không mong muốn. (Xem mục ‘Thuốc ức chế cholinesterase’ ở dưới.)
Tiên lượng – Tình trạng sảng có thể mất vài tuần hoặc vài tháng để hồi phục hoàn toàn. Các đợt sảng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến diễn tiến bệnh ở bệnh nhân mắc bệnh Alzheimer (AD). Tình trạng sảng có liên quan đến việc gia tăng tỷ lệ tử vong cả trong ngắn hạn và dài hạn. (Xem mục ‘Kết cục’ ở dưới.)