Tràn dịch màng ngoài tim: Tiếp cận chẩn đoán

TÓM TẮT

• Nguyên nhân – Tràn dịch màng tim có thể xuất hiện ở bệnh nhân mắc hầu hết mọi tình trạng gây ảnh hưởng đến màng tim (bảng 1), bao gồm viêm màng tim cấp và nhiều rối loạn hệ thống khác nhau. Tần suất của các nguyên nhân gây tràn dịch màng tim thay đổi tùy theo các báo cáo, phụ thuộc vào các yếu tố như địa lý, đặc điểm nhân khẩu học của bệnh nhân, cũng như mức độ tích cực trong việc tìm kiếm chẩn đoán căn nguyên (bảng 2).

• Biểu hiện lâm sàng – Có thể nghi ngờ tràn dịch màng tim thông qua khai thác bệnh sử, thăm khám lâm sàng, điện tâm đồ (ECG) và X-quang ngực. Tuy nhiên, nếu không có chèn ép tim cấp, các dấu hiệu lâm sàng thường không có độ nhạy và độ đặc hiệu cao đối với tràn dịch màng tim (Xem mục ‘Tiếp cận chẩn đoán’ ở dưới).

• Chẩn đoán và đánh giá – Khi nghi ngờ tràn dịch màng tim, quy trình chẩn đoán bao gồm ba bước: xác nhận sự hiện diện của tràn dịch màng tim (thường bằng siêu âm tim), đánh giá ảnh hưởng huyết động (xác định xem có chèn ép tim cấp hay không) và xác định nguyên nhân gây tràn dịch.

• Chẩn đoán – Sự hiện diện của tràn dịch màng tim thường được xác định bằng siêu âm tim (Xem mục ‘Chẩn đoán hình ảnh tim mạch’ ở dưới).

• Đánh giá ảnh hưởng huyết động – Cả dấu hiệu lâm sàng và kết quả siêu âm tim đều hữu ích trong việc đánh giá ảnh hưởng huyết động của tràn dịch màng tim. Chèn ép tim cấp xảy ra khi áp lực trong khoang màng tim tăng cao do tích tụ dịch, gây cản trở quá trình đổ đầy của một hoặc cả hai tâm thất (Xem mục ‘Các tình trạng cấp cứu’ ở dưới).

  Bệnh nhân chèn ép tim cấp cần được dẫn lưu dịch màng tim khẩn cấp, nội dung này được thảo luận chi tiết trong các phần riêng (Xem “Chèn ép tim cấp” và “Tràn dịch màng tim: Tiếp cận quản lý”, phần ‘Chỉ định dẫn lưu dịch màng tim’).

• Xác định nguyên nhân – Trong một số trường hợp, nguyên nhân gây tràn dịch màng tim có thể được xác định rõ ràng do bệnh nhân đang mắc một bệnh lý khác hoặc rối loạn hệ thống đã biết là có ảnh hưởng đến màng tim. Nếu nguyên nhân không rõ ràng, việc lạm dụng một loạt các xét nghiệm sàng lọc rộng thường không mang lại nhiều giá trị. Trong những trường hợp này, việc phân tích dịch màng tim và đánh giá chính màng tim có thể gợi ý căn nguyên, đặc biệt khi lượng dịch tràn lớn.

  Bệnh nhân nghi ngờ viêm màng tim mủ cần được chẩn đoán và xử trí khẩn cấp, bao gồm cả dẫn lưu màng tim, nội dung này được thảo luận chi tiết trong phần riêng (Xem “Viêm màng tim mủ”).