Vai trò của virus trong khò khè và hen suyễn: Tổng quan

Nhập viện do hen phế quản

Nhiễm trùng virus, đặc biệt là Rhinovirus (RV), là nguyên nhân chính làm gia tăng tỷ lệ nhập viện do hen phế quản, hiện tượng này được ghi nhận một cách nhất quán vào cuối mùa hè và đầu mùa thu tại nhiều quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ, Canada, Mexico và Israel 117-119. Ví dụ, một nghiên cứu tại Canada cho thấy tỷ lệ nhập viện do hen ở trẻ em trong độ tuổi đi học tăng lên theo quy luật sau khi quay trở lại trường học sau kỳ nghỉ hè và các kỳ nghỉ khác 120. Cụ thể, một đợt bùng phát hen phế quản vào tháng 9 (hoặc mùa thu) được quan sát thấy ở nhóm tuổi này vào tuần thứ ba của tháng; tiếp theo là sự gia tăng nhập viện ở trẻ mầm non sau đó hai ngày và ở người lớn sau đó sáu ngày, phù hợp với cơ chế lây truyền của nhiễm trùng virus (hình 3).

Một đỉnh điểm nhập viện do hen tương tự gây ra bởi nhiễm RV cũng được ghi nhận ở Nam Bán Cầu vào giữa tháng 2, thời điểm này cũng trùng với mùa thu và thời điểm bắt đầu năm học của họ 121. Đỉnh điểm vào mùa đông chủ yếu là do RSV, trong khi đỉnh điểm mùa xuân là do cả RSV và RV. Virus metapneumovirus người (hMPV) đạt đỉnh vào mùa đông và kéo dài sang mùa xuân 19.

Mối liên hệ giữa việc sử dụng acetaminophen và sự phát triển của hen phế quản sẽ được thảo luận chi tiết hơn trong một phần riêng biệt. (Xem “Yếu tố nguy cơ của hen phế quản”, mục ‘Acetaminophen’.)

TÓM TẮT

Yếu tố khởi phát khò khè do virus ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ – Virus hợp bào hô hấp (RSV) là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm tiểu phế quản và khò khè ở trẻ dưới hai tuổi (bảng 1). Tiếp xúc với khói thuốc lá và suy giảm chức năng phổi là những yếu tố nguy cơ liên quan đến tình trạng khò khè do virus ở nhóm tuổi này. Các virus đường hô hấp khác ngoài RSV, chẳng hạn như Rhinovirus (RV), là yếu tố khởi phát phổ biến hơn ở trẻ nhỏ trên hai tuổi. Virus metapneumovirus người (hMPV) thường liên quan đến các bệnh lý hô hấp cấp tính ở trẻ nhũ nhi và trẻ em dưới năm tuổi. Các yếu tố nguy cơ liên quan đến tình trạng khò khè tái diễn do virus ở nhóm tuổi này thường gắn liền với cơ địa dễ mắc hen phế quản, bao gồm cả tình trạng mẫn cảm dị ứng. (Xem mục ‘Vai trò của virus trong tình trạng khò khè ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ’ ở dưới.)

Vai trò của virus trong sự phát triển của hen phế quản – Virus đường hô hấp, phối hợp với các vi sinh vật khác và các yếu tố của vật chủ như mẫn cảm dị ứng, có thể thúc đẩy tình trạng khò khè tái diễn do virus và dẫn đến phát triển hen phế quản thông qua nhiều cơ chế, bao gồm: tăng huy động các tế bào viêm, thúc đẩy sản sinh cytokine, tăng cường viêm dị ứng và làm tăng tính tăng đáp ứng đường thở. Tình trạng khò khè kèm theo nhiễm trùng đường hô hấp do virus, đặc biệt là RSV và RV, là những dấu hiệu dự báo quan trọng cho sự phát triển hen phế quản về sau. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu một số loại nhiễm trùng đường hô hấp do virus cụ thể gây ra hen phế quản, hay tình trạng khò khè do nhiễm virus nói chung là yếu tố dự báo cho sự phát triển hen sau này. (Xem mục ‘Vai trò của virus trong hen phế quản’ ở dưới.)

Yếu tố khởi phát cơn hen do virus ở trẻ em và người lớn – Nhiễm trùng đường hô hấp do virus, thường gặp nhất là RV, là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các đợt cấp ở trẻ em và người lớn đã mắc hen phế quản (bảng 1). Bệnh nhân hen phế quản dường như không nhạy cảm với nhiễm RV hơn so với nhóm đối chứng khỏe mạnh. Tuy nhiên, họ có nguy cơ cao gặp phải các triệu chứng đường hô hấp dưới nghiêm trọng và kéo dài hơn khi bị nhiễm trùng. (Xem mục ‘Đợt cấp của hen phế quản’ ở dưới.)