TÓM TẮT
- Câu hỏi thường gặp về Đau bụng kinh – Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG)
- YourPeriod – Hiệp hội Sản phụ khoa Canada (SOGC)
- Tờ rơi hướng dẫn bệnh nhân về đau bụng kinh – Hiệp hội Sản phụ khoa Trẻ em và Vị thành niên Bắc Mỹ (NASPAG)
TÓM TẮT VÀ KHUYẾN NGHỊ
Thuật ngữ – Về mặt lâm sàng, đau bụng kinh được chia thành hai nhóm chính: nguyên phát và thứ phát:
- Nguyên phát – Đau bụng kinh nguyên phát đặc trưng bởi tình trạng đau quặn tái diễn vùng hạ vị, dọc đường giữa, xuất hiện trong kỳ kinh mà không có nguyên nhân bệnh lý khác. Cơn đau là hệ quả của tình trạng co thắt tử cung mạnh gây thiếu máu cục bộ tử cung. Các prostaglandin giải phóng từ nội mạc tử cung khi bắt đầu kỳ kinh là nguyên nhân chính gây ra những cơn co thắt này. (Xem mục ‘Thuật ngữ’ và ‘Sinh lý bệnh’ ở dưới.)
- Thứ phát – Đau bụng kinh thứ phát là tình trạng đau khi hành kinh xảy ra do sự hiện diện của một bệnh lý có thể gây đau (bảng 2). (Xem mục ‘Thuật ngữ’ ở dưới.)
Đặc điểm lâm sàng – Cơn đau khởi phát khi bắt đầu hành kinh và giảm dần trong vòng 12 đến 72 giờ. Các triệu chứng đi kèm có thể gặp bao gồm buồn nôn, tiêu chảy, mệt mỏi, đau đầu và cảm giác khó chịu toàn thân. Đau bụng kinh nguyên phát có xu hướng cải thiện theo tuổi tác, trong khi đau bụng kinh thứ phát thường khởi phát muộn hơn, trầm trọng hơn theo thời gian và cải thiện khi điều trị hoặc giải quyết được nguyên nhân gốc rễ. (Xem mục ‘Đặc điểm lâm sàng’ ở dưới.)
Đánh giá chẩn đoán – Quá trình đánh giá bao gồm khai thác bệnh sử chi tiết và thăm khám lâm sàng để tìm các dấu hiệu, triệu chứng gợi ý bệnh lý vùng chậu như viêm vùng chậu, lạc nội mạc tử cung, lạc nội mạc trong cơ tử cung hoặc u xơ tử cung. Các xét nghiệm cận lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và nội soi ổ bụng được thực hiện khi có chỉ định. (Xem mục ‘Đánh giá chẩn đoán’ ở dưới.)
Chẩn đoán
- Nguyên phát – Đau bụng kinh nguyên phát là một chẩn đoán lâm sàng đối với những phụ nữ có cơn đau vùng chậu tái diễn, đau quặn, dọc đường giữa, khởi phát ngay trước hoặc khi bắt đầu ra kinh, sau đó giảm dần trong 12 đến 72 giờ và không có bằng chứng về các rối loạn khác có thể gây ra cơn đau. (Xem mục ‘Đau bụng kinh nguyên phát’ ở dưới.)
- Thứ phát – Đau bụng kinh thứ phát có các triệu chứng tương tự nhưng là hệ quả của một bệnh lý nguyên nhân tiềm ẩn. (Xem mục ‘Đau bụng kinh thứ phát’ ở dưới.)
Chẩn đoán phân biệt – Chẩn đoán phân biệt bao gồm bất kỳ quá trình hoặc bất thường nào có thể gây đau khi hành kinh. Các đặc điểm gợi ý đau bụng kinh bao gồm tính chất tái diễn của cơn đau và thời điểm xuất hiện liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, bên cạnh chính triệu chứng đau. Chẩn đoán đau bụng kinh nguyên phát được đặt ra khi đã loại trừ các nguyên nhân tiềm tàng khác. Do đó, nếu xác định được nguyên nhân gây đau, chẩn đoán sẽ được kết luận là đau bụng kinh thứ phát. (Xem mục ‘Chẩn đoán phân biệt’ ở dưới.)