Lạc nội mạc trong cơ tử cung

TÓM TẮT

Định nghĩa – Lạc nội mạc trong cơ tử cung là một rối loạn trong đó các tuyến và mô đệm nội mạc tử cung hiện diện bên trong lớp cơ tử cung. Mô nội mạc lạc chỗ này gây ra hiện tượng phì đại và tăng sản lớp cơ tử cung xung quanh, dẫn đến tình trạng tử cung to toàn bộ (thường được mô tả là to hình “cầu”). (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

Dịch tễ học – Dịch tễ học của lạc nội mạc trong cơ tử cung hiện chưa rõ ràng vì các dữ liệu thường dựa trên kết quả đánh giá tử cung sau phẫu thuật cắt tử cung. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Đặc điểm lâm sàng

• Biểu hiện lâm sàng – Các triệu chứng thường gặp của lạc nội mạc trong cơ tử cung bao gồm rong kinh, cường kinh, thống kinh và đau vùng chậu mạn tính; một số bệnh nhân có thể không có triệu chứng. (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
• Các tình trạng phối hợp – Lạc nội mạc trong cơ tử cung thường đồng hành với các bệnh lý tử cung khác, đặc biệt là u xơ tử cung và lạc nội mạc tử cung, điều này có thể gây khó khăn cho việc chẩn đoán xác định và phân lập các triệu chứng đặc trưng của riêng lạc nội mạc trong cơ tử cung. (Xem ‘Các tình trạng phối hợp’ ở dưới.)

Đánh giá

Bệnh nhân nghi ngờ lạc nội mạc trong cơ tử cung được đánh giá thông qua khai thác tiền sử, thăm khám vùng chậu và chẩn đoán hình ảnh. Hiện không có xét nghiệm cận lâm sàng nào giúp chẩn đoán xác định bệnh lý này.

• Thăm khám – Khi thăm khám bằng hai tay, tử cung thường di động, to toàn bộ, mềm (thường được mô tả là “mềm xốp”) và nhạy cảm khi ấn. (Xem ‘Thăm khám vùng chậu’ ở dưới.)
• Chẩn đoán hình ảnh – Chẩn đoán được thực hiện thông qua siêu âm đường âm đạo (TVUS) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI). Cả hai phương pháp đều có độ nhạy tương đương, nhưng MRI có độ đặc hiệu cao hơn (tức là tỷ lệ dương tính giả thấp hơn). MRI được sử dụng để lập kế hoạch cho phẫu thuật cắt bỏ bảo tồn tử cung. (Xem ‘Chẩn đoán hình ảnh’ ở dưới và ‘Phẫu thuật cắt bỏ bảo tồn tử cung’ ở dưới.)

Chẩn đoán – Chẩn đoán xác định lạc nội mạc trong cơ tử cung dựa trên kết quả giải phẫu bệnh tìm thấy mô nội mạc tử cung trong lớp cơ tử cung sau phẫu thuật cắt tử cung (hình 1). Chẩn đoán sơ bộ có thể được đưa ra ở những bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng điển hình (ví dụ: rong kinh, cường kinh, thống kinh) kèm theo tử cung to và hình ảnh học phù hợp với lạc nội mạc trong cơ tử cung (hình 2). (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Xử trí bệnh nhân có triệu chứng

Liệu pháp hàng một

• NSAIDs – Nếu chưa được chỉ định, các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs như ibuprofen, naproxen, acid mefenamic) thường được kê đơn là lựa chọn điều trị hàng đầu vì hiệu quả trong việc kiểm soát rong kinh, cường kinh và thống kinh. (Xem ‘NSAIDs’ ở dưới và “Điều trị thống kinh ở phụ nữ trưởng thành”, phần ‘Hàng một’.)
• Vòng tránh thai LNG 52 – Đối với hầu hết bệnh nhân lạc nội mạc trong cơ tử cung có triệu chứng, chúng tôi đề nghị điều trị bằng dụng cụ tử cung giải phóng levonorgestrel 52 mg (LNG 52 IUD) (Khuyến cáo 2C). LNG 52 IUD tác động trực tiếp lên tử cung, duy trì nồng độ hormone steroid trong hệ thống thấp và có tác dụng kéo dài, không phụ thuộc vào sự tuân thủ của người dùng. (Xem ‘Liệu pháp hàng một’ ở dưới.)
• Các chiến lược hormone thay thế – Đối với những bệnh nhân không muốn hoặc không thể sử dụng LNG 52, có thể cân nhắc các phương pháp hormone khác (ví dụ: thuốc tránh thai đường uống, thuốc đồng vận hoặc đối vận thụ thể hormone giải phóng gonadotropin [GnRH]); tuy nhiên, dữ liệu về hiệu quả còn hạn chế. (Xem ‘Các chiến lược hormone thay thế’ ở dưới.)

Liệu pháp giai đoạn sau

• Bệnh nhân đã đủ con – Đối với những bệnh nhân đã đủ con mà liệu pháp hàng một không hiệu quả hoặc có chống chỉ định, chúng tôi đề nghị phẫu thuật cắt tử cung (Khuyến cáo 2C). Đây là phương pháp điều trị triệt để cho lạc nội mạc trong cơ tử cung. Với những bệnh nhân thất bại với điều trị hormone nhưng từ chối hoặc có chống chỉ định với phẫu thuật cắt tử cung, có thể cân nhắc thuyên tắc động mạch tử cung (UAE) để giảm triệu chứng (hình 4). (Xem ‘Bệnh nhân đã đủ con’ ở dưới.)
• Bệnh nhân có nhu cầu sinh con trong tương lai – Với bệnh nhân lạc nội mạc trong cơ tử cung dạng khu trú muốn sinh con và không đáp ứng hoặc có chống chỉ định với liệu pháp hàng một, có thể thực hiện phẫu thuật cắt bỏ bảo tồn tử cung. Phẫu thuật cắt bỏ lạc nội mạc trong cơ tử cung dạng lan tỏa hiện vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu. Các can thiệp bảo tồn tử cung khác (ví dụ: phẫu thuật siêu âm hội tụ hướng dẫn bởi siêu âm hoặc MRI, đốt sóng cao tần qua nội soi hoặc qua cổ tử cung) cũng đã được mô tả. (Xem ‘Bệnh nhân có nhu cầu sinh con trong tương lai’ ở dưới.)