TÓM TẮT
Dịch tễ học – Thoái hóa khớp (OA) là một bệnh lý thường gặp với tỷ lệ hiện mắc tăng dần theo tuổi. Tỷ lệ này tại các quốc gia thu nhập cao thường cao hơn so với các quốc gia thu nhập thấp. (Xem thêm mục ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)
Khoảng 25% bệnh nhân thoái hóa khớp có tổn thương đa khớp, điều này góp phần làm gia tăng gánh nặng bệnh tật. (Xem thêm mục ‘Đa khớp’ ở dưới.)
Yếu tố nguy cơ – Thoái hóa khớp là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố cơ học, tế bào và sinh cơ học, dẫn đến các biến đổi bệnh lý giai đoạn cuối. Nhiều yếu tố nguy cơ đã được xác định có liên quan đến thoái hóa khớp, bao gồm:
- Tuổi tác – Tuổi là một trong những yếu tố dự báo mạnh nhất; tỷ lệ mắc thoái hóa khớp bàn tay, khớp háng và khớp gối tăng dần theo tuổi, đặc biệt là sau 50 tuổi. (Xem thêm mục ‘Tuổi’ ở dưới.)
- Giới tính – Nữ giới có tỷ lệ hiện mắc và mức độ nghiêm trọng của bệnh cao hơn. (Xem thêm mục ‘Giới tính’ ở dưới.)
- Di truyền – Yếu tố di truyền đóng một vai trò trong sự phát triển của thoái hóa khớp, tuy nhiên không có một gen đơn lẻ nào quyết định hoàn toàn. (Xem thêm mục ‘Di truyền học’ ở dưới.)
- Chấn thương khớp – Chấn thương khớp có liên quan mật thiết đến sự phát triển của thoái hóa khớp, thường được gọi là thoái hóa khớp sau chấn thương. (Xem thêm mục ‘Chấn thương khớp’ ở dưới.)
- Yếu tố giải phẫu – Các yếu tố giải phẫu như hình dạng và trục khớp cũng có liên quan đến sự khởi phát của thoái hóa khớp. (Xem thêm mục ‘Các yếu tố giải phẫu’ ở dưới.)
- Béo phì – Béo phì là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất, ảnh hưởng đến cả tỷ lệ mắc mới và tốc độ tiến triển của thoái hóa khớp tại các khớp chịu lực (như khớp gối, khớp háng) cũng như khớp bàn tay. Trọng lượng cơ thể cũng tác động trực tiếp đến mức độ nghiêm trọng của bệnh. (Xem thêm mục ‘Béo phì’ ở dưới.)
- Yếu tố lối sống – Ngoài béo phì, một số hoạt động nghề nghiệp và cường độ vận động thể chất cao là những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được, góp phần gây ra thoái hóa khớp. (Xem thêm mục ‘Béo phì’, ‘Nghề nghiệp’ và ‘Hoạt động thể chất’ ở dưới.)
- Các liên quan tiềm tàng khác – Mặc dù một số loại hình vận động thể chất có thể làm tăng nguy cơ, nhưng các hoạt động thể thao hoặc giải trí ở mức độ vừa phải không phải là yếu tố nguy cơ nhất quán. Một số yếu tố nguy cơ khác chưa được xác định rõ ràng bao gồm dinh dưỡng, yếu cơ, hút thuốc và mật độ xương. (Xem thêm mục ‘Dinh dưỡng’, ‘Yếu cơ/Sức mạnh cơ’, ‘Hút thuốc’, ‘Mật độ xương’ và ‘Hoạt động thể chất’ ở dưới.)