Viêm kết giác mạc mùa xuân

TÓM TẮT

Viêm kết giác mạc mùa xuân (VKC) là một thể viêm dị ứng nặng, tái phát theo mùa, thường ảnh hưởng đến cả hai mắt và tác động lên bề mặt nhãn cầu. Đây là bệnh lý dị ứng mắt tương đối ít gặp nhưng có thể gây tổn thương nghiêm trọng bề mặt nhãn cầu, dẫn đến sẹo giác mạc và suy giảm thị lực nếu không được điều trị đúng cách. (Xem ‘Giới thiệu’ ở dưới.)

VKC thường gặp nhất ở trẻ em nam sống trong vùng khí hậu cận nhiệt đới nóng và khô. (Xem ‘Dịch tễ học’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng đặc trưng nhất của VKC là ngứa mắt và sự xuất hiện của các nhú gai khổng lồ dạng “đường lát đá” ở kết mạc mi trên (hình 3). (Xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ và ‘Dấu hiệu’ ở dưới.)

Chẩn đoán VKC dựa trên các đặc điểm dịch tễ và lâm sàng điển hình (ví dụ: trẻ em nam sống trong vùng khí hậu nóng, có triệu chứng ngứa mắt và xuất hiện nhú gai khổng lồ ở kết mạc mi trên). (Xem ‘Chẩn đoán’ ở dưới.)

Chiến lược quản lý bao gồm phối hợp các biện pháp không dùng thuốc (như chăm sóc mắt cơ bản và tránh các yếu tố khởi phát) và các liệu pháp dùng thuốc (sơ đồ 1). (Xem ‘Điều trị’ ở dưới.)

Chúng tôi khuyến cáo sử dụng thuốc điều trị tại chỗ kết hợp tác dụng kép (ổn định tế bào mast và kháng histamine) là liệu pháp đầu tay (Khuyến cáo 2C). Các lựa chọn thay thế bao gồm phối hợp riêng biệt thuốc ổn định tế bào mast tại chỗ với thuốc kháng histamine tại chỗ, hoặc chỉ sử dụng đơn độc thuốc ổn định tế bào mast. Đối với những bệnh nhân có mức độ bệnh từ trung bình đến nặng, chúng tôi khuyến cáo bổ sung thêm thuốc kháng histamine đường uống thế hệ 2 hoặc thế hệ 3 (Khuyến cáo 2C). (Xem ‘Điều trị tại chỗ ban đầu’ và ‘Điều trị bổ trợ ban đầu cho thể bệnh trung bình đến nặng’ ở dưới.)

Đối với những bệnh nhân VKC không đáp ứng với liệu pháp kháng histamine/ổn định tế bào mast tác dụng kép sau 2 đến 3 tuần điều trị, chúng tôi khuyến cáo sử dụng corticosteroid tại chỗ theo phác đồ xung liều cao, ngắn ngày (Khuyến cáo 2C). Cần theo dõi sát sao bởi bác sĩ nhãn khoa do các tác dụng phụ gây đe dọa thị lực của corticosteroid tại chỗ như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể và nhiễm trùng thứ phát. (Xem ‘Corticosteroid tại chỗ’ ở dưới.)

Để giảm liều corticosteroid cho những bệnh nhân thể bệnh trung bình đến nặng cần dùng corticosteroid tại chỗ thường xuyên hoặc kéo dài, chúng tôi khuyến cáo sử dụng cyclosporine 0,1% tại chỗ, nhỏ mỗi mắt 1 giọt, 4 lần/ngày (Khuyến cáo 2C). Liều dùng có thể tăng lên 2%, nhỏ mỗi mắt 1 giọt, 2 lần/ngày trong các trường hợp nặng hoặc không đáp ứng. Tacrolimus tại chỗ là một lựa chọn thay thế cho cyclosporine nhưng dễ gây cảm giác nóng rát hơn, điều này có thể ảnh hưởng đến sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân. (Xem ‘Thuốc ức chế calcineurin’ ở dưới.)

Loét giác mạc dạng khiên là một biến chứng đe dọa thị lực của VKC. Trong trường hợp biểu mô giác mạc bị tổn thương, đặc biệt là khi có loét giác mạc dạng khiên, nên sử dụng cyclosporine tại chỗ thay vì corticosteroid tại chỗ. Đồng thời, cần triển khai thêm các liệu pháp điều trị bổ trợ. (Xem ‘Điều trị loét giác mạc dạng khiên’ ở dưới.)

Mất thị lực trong VKC không phổ biến nhưng có thể xảy ra do sẹo giác mạc, tân mạch giác mạc và nhược thị. (Xem ‘Tiên lượng’ ở dưới.)