Sinh lý bệnh của luồng thông Trái – Sang – Phải

TÓM TẮT

Nguyên nhân – Luồng thông trái-phải xảy ra khi máu chảy qua một kết nối bất thường từ tuần hoàn hệ thống (“bên trái”) sang tuần hoàn phổi (“bên phải”). Điều này dẫn đến việc máu tái lưu thông qua hệ mạch máu phổi. (Xem thêm ‘Sinh lý bệnh’ ở dưới.)

Luồng thông trái-phải có thể xảy ra ở cấp độ tâm nhĩ, tâm thất hoặc động mạch. Các khiếm khuyết về tim và mạch máu liên quan đến luồng thông trái-phải bao gồm (xem ‘Nguyên nhân gây luồng thông’ ở dưới):

• Thông liên nhĩ (xem “Thông liên nhĩ đơn độc ở trẻ em: Phân loại, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán”)
• Thông liên thất (xem “Thông liên thất đơn độc ở trẻ sơ sinh và trẻ em: Giải phẫu, đặc điểm lâm sàng và chẩn đoán”)
• Còn ống động mạch (xem “Còn ống động mạch (PDA) ở trẻ sinh đủ tháng, trẻ em và người lớn: Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán”)
• Tĩnh mạch phổi đổ máu bất thường một phần (xem “Tĩnh mạch phổi đổ máu bất thường một phần”)
• Dị dạng và rò động tĩnh mạch (xem “Dị dạng động tĩnh mạch ở các chi”)

Hệ quả sinh lý – Các tác động sinh lý của luồng thông trái-phải phụ thuộc vào kích thước luồng thông và có thể bao gồm:

• Thay đổi cơ học phổi, chẳng hạn như giảm thể tích khí lưu thông (tidal volume), giảm độ giãn nở của phổi và tăng sức cản đường thở khi thở ra. (Xem ‘Tác động lên phổi’ ở dưới.)
• Kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và hệ renin-angiotensin. (Xem ‘Kích hoạt thần kinh thể dịch’ ở dưới.)
• Tăng tiêu hao năng lượng do tăng công hô hấp và công cơ tim, dẫn đến chậm tăng trưởng vì giảm lượng dinh dưỡng nạp vào (do mệt mỏi) và tăng dị hóa. (Xem ‘Tác động chuyển hóa’ ở dưới.)
• Tăng áp lực động mạch phổi kéo dài, đôi khi đạt đến mức áp lực hệ thống. (Xem ‘Tăng áp phổi’ ở dưới.)

Biểu hiện lâm sàng

Triệu chứng lâm sàng – Các dấu hiệu lâm sàng điển hình ở bệnh nhân có luồng thông trái-phải gây triệu chứng bao gồm (xem ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới):

• Thở nhanh
• Nhịp tim nhanh và vã mồ hôi
• Chậm tăng cân
• Nhiễm trùng phổi tái diễn
• Gan to (ở một số bệnh nhân)

Thời điểm khởi phát – Vì sức cản mạch phổi (PVR) tăng cao lúc sinh, nên ngay sau khi chào đời, luồng thông trái-phải xảy ra rất ít, ngay cả với những khiếm khuyết lớn. Luồng thông thường tăng dần khi PVR giảm trong những tuần đầu sau sinh. Các triệu chứng có thể xuất hiện khi luồng thông tăng lên. (Xem ‘Tuần hoàn thai nhi và tuần hoàn chuyển tiếp’ ở dưới và ‘Thời điểm khởi phát’ ở dưới.)