Tiếp cận tiêu chảy mạn tính ở trẻ >6 tháng tuổi tại các khu vực giàu nguồn lực

TÓM TẮT

Định nghĩa – Tiêu chảy thường được định nghĩa là sự thay đổi về tần suất và tính chất phân so với thói quen bình thường của mỗi cá nhân. Tình trạng này được coi là mạn tính nếu kéo dài trên bốn tuần. Nguyên nhân gây tiêu chảy rất đa dạng, từ tiêu chảy chức năng đến các bệnh lý nghiêm trọng (bảng 1). (Xem thêm phần ‘Định nghĩa’ ở dưới.)

Đánh giá ban đầu – Quá trình đánh giá ban đầu bao gồm các nội dung sau (sơ đồ 1) (xem phần ‘Đánh giá ban đầu’ ở dưới):

• Các dấu hiệu cảnh báo (bảng 2), gợi ý khả năng mắc các rối loạn hệ thống hoặc bệnh lý tiến triển nhanh.
• Khai thác bệnh sử tập trung (bảng 3) và thăm khám lâm sàng (bảng 4) để tìm kiếm các manh mối về nguyên nhân.
• Xét nghiệm cơ bản để tầm soát các nguyên nhân phổ biến, bao gồm: định lượng tissue transglutaminase (tTg) tầm soát bệnh Celiac, tổng phân tích tế bào máu, định lượng calprotectin hoặc lactoferrin trong phân (bảng 5). Ngoài ra, chúng tôi thường thực hiện nuôi cấy phân và xét nghiệm Clostridioides difficile ở giai đoạn này.

Chẩn đoán sơ bộ và xử trí ban đầu – Quá trình đánh giá trên thường giúp khu trú nguyên nhân vào một trong các nhóm sau (xem phần ‘Chẩn đoán sơ bộ và xử trí ban đầu’ ở dưới):

• Bệnh Celiac
• Tiêu chảy do viêm (sơ đồ 2)
• Do thuốc
• Do chế độ ăn (sơ đồ 3)
• Hậu nhiễm trùng

Rối loạn tiêu hóa chức năng có khả năng cao nếu đã loại trừ các nguyên nhân trên và các triệu chứng diễn ra nhẹ hoặc ngắt quãng. Ở trẻ nhỏ, tiêu chảy chức năng có thể trầm trọng hơn do tiêu thụ quá nhiều fructose hoặc sorbitol. (Xem thêm phần ‘Tiêu chảy chức năng’ ở dưới.)

Xét nghiệm bổ sung khi chẩn đoán chưa rõ ràng – Nếu nguyên nhân gây tiêu chảy vẫn chưa rõ ràng và tình trạng tiêu chảy diễn ra nghiêm trọng hoặc có các đặc điểm gợi ý rối loạn do bệnh lý (thay vì do chức năng) (bảng 1), cần thực hiện thêm các xét nghiệm tùy theo đặc điểm bệnh nhân và bệnh lý nghi ngờ (bảng 5). (Xem thêm phần ‘Xét nghiệm bổ sung khi chẩn đoán chưa rõ ràng’ ở dưới.)

Xử trí – Việc điều trị tiêu chảy mạn tính tập trung vào việc giải quyết nguyên nhân căn bản. Đối với tiêu chảy chức năng và tiêu chảy hậu nhiễm trùng, thay đổi chế độ ăn đôi khi mang lại hiệu quả. Chúng tôi đề xuất dùng thử probiotic cho bệnh nhân tiêu chảy liên quan đến kháng sinh (Khuyến cáo 2B) và cho những bệnh nhân nghi ngờ hoặc đã xác định tiêu chảy hậu nhiễm trùng (Khuyến cáo 2C). (Xem thêm phần ‘Các lưu ý trong điều trị’ ở dưới.)