Nhiễm khuẩn lỵ Shigella: Điều trị và phòng ngừa ở trẻ em

TÓM TẮT

Chăm sóc hỗ trợ – Bù dịch và điện giải là phương pháp điều trị chính cho viêm dạ dày ruột cấp tính ở trẻ em, bất kể nguyên nhân gây bệnh. (Xem “Liệu pháp bù nước đường uống” và “Điều trị giảm thể tích tuần hoàn (mất nước) ở trẻ em trong điều kiện đủ nguồn lực”.)

Tránh sử dụng các thuốc giảm nhu động ruột (ví dụ: paregoris, diphenoxylate, loperamide) ở trẻ nghi ngờ nhiễm Shigella vì chúng có thể kéo dài các triệu chứng và thời gian đào thải vi khuẩn. (Xem ‘Liệu pháp hỗ trợ’ ở dưới.)

Mục tiêu điều trị bằng kháng sinh – Mục tiêu của điều trị kháng sinh trong nhiễm Shigella bao gồm cải thiện các triệu chứng và tiêu diệt vi khuẩn, từ đó giúp giảm nguy cơ lây lan nhiễm trùng sang những người tiếp xúc. (Xem ‘Cơ sở lý luận’ ở dưới.)

Chỉ định điều trị bằng kháng sinh – Quyết định bắt đầu điều trị kháng sinh cần xem xét tình trạng lâm sàng của bệnh nhân, các yếu tố cơ địa khiến bệnh dễ tiến triển nặng hơn và các cân nhắc về sức khỏe cộng đồng. (Xem ‘Chỉ định’ ở dưới.)

Nghi ngờ nhiễm Shigella – Cần nghi ngờ nhiễm Shigella ở trẻ có biểu hiện tiêu chảy phân nhầy máu, đau quặn bụng, sốt cao và có sự hiện diện của bạch cầu đa nhân khi nhuộm methylene blue mẫu phân.

Đối với trẻ em và thiếu niên nghi ngờ nhiễm Shigella có tình trạng suy giảm miễn dịch hoặc có các biểu hiện lâm sàng gợi ý nhiễm khuẩn huyết (ví dụ: tăng bạch cầu, hạ thân nhiệt, sốt >39°C [102,2°F], lờ đờ), chúng tôi khuyến cáo điều trị kháng sinh theo kinh nghiệm (Khuyến cáo 1B). (Xem ‘Chỉ định’ ở dưới.)

Xác định Shigella qua nuôi cấy

• Đối với trẻ em và thiếu niên có triệu chứng, nuôi cấy xác định nhiễm Shigella kèm theo nhiễm khuẩn huyết, cần nhập viện, đi nhà trẻ, sống trong các cơ sở tập trung hoặc làm công việc chế biến thực phẩm, chúng tôi khuyến cáo điều trị kháng sinh (Khuyến cáo 1A). (Xem ‘Chỉ định’ ở above.)
• Đối với trẻ em và thiếu niên có triệu chứng, được xác định nhiễm Shigella qua nuôi cấy hoặc nghi ngờ nhiễm Shigella dựa trên dữ liệu dịch tễ và biểu hiện lâm sàng, chúng tôi gợi ý điều trị kháng sinh (Khuyến cáo 2A). (Xem ‘Chỉ định’ ở dưới.)

Lựa chọn phác đồ – Phác đồ kháng sinh kinh nghiệm được quyết định bởi các yếu tố cơ địa, mức độ nặng của bệnh, mô hình kháng thuốc tại địa phương và tiền sử di chuyển đến các khu vực có tỷ lệ kháng thuốc cao. Kết quả kháng sinh đồ sẽ định hướng việc điều chỉnh điều trị kinh nghiệm và cần được thực hiện trên tất cả các chủng phân lập. (Xem ‘Lựa chọn phác đồ’ ở dưới.)

Chúng tôi chỉ định điều trị kháng sinh đường tiêm/truyền cho trẻ nhiễm Shigella (xác định hoặc nghi ngờ) kèm theo một hoặc nhiều yếu tố sau:

• Hội chứng nhiễm độc nặng hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn huyết
• Suy giảm miễn dịch tiềm tàng
• Không thể dùng thuốc đường uống

Ceftriaxone thường được sử dụng là lựa chọn hàng đầu cho điều trị đường tiêm/truyền ở trẻ dưới 18 tuổi khi chưa biết kết quả kháng sinh đồ và không nghi ngờ nhiễm Shigella đa kháng thuốc (bảng 2). (Xem ‘Điều trị đường tiêm/truyền so với đường uống’ và ‘Điều trị đường tiêm/truyền’ ở dưới.)

Điều trị đường uống trong nhiễm Shigella tùy thuộc vào mô hình kháng thuốc tại địa phương.

Azithromycin thường được dùng là lựa chọn hàng đầu cho điều trị đường uống ở trẻ dưới 18 tuổi khi chưa biết kết quả kháng sinh đồ và không nghi ngờ nhiễm Shigella đa kháng thuốc (bảng 2). (Xem ‘Điều trị đường uống’ ở dưới.)

Cách tiếp cận điều trị Shigella ở thiếu niên ≥18 tuổi tương tự như ở người lớn. (Xem “Nhiễm Shigella: Điều trị và phòng ngừa ở người lớn”.)

Thất bại điều trị – Thất bại điều trị được định nghĩa là tình trạng sốt kéo dài, phân máu đại thể hoặc tần suất đi ngoài không cải thiện vào ngày thứ 3 của liệu trình. Thất bại điều trị gợi ý vi khuẩn kháng thuốc hoặc có sự hiện diện của tác nhân gây bệnh khác/đi kèm; khi đó cần cân nhắc thay đổi phác đồ kháng sinh tương ứng. (Xem ‘Thất bại điều trị’ ở dưới.)

Phòng ngừa tại trường học và nhà trẻ – Những người có triệu chứng và kết quả nuôi cấy phân dương tính với Shigella nên được tạm dừng đến nhà trẻ cho đến khi bắt đầu điều trị, tình trạng tiêu chảy hết, và tùy theo quy định địa phương, cho đến khi kết quả nuôi cấy phân âm tính với Shigella. (Xem ‘Trường học hoặc nhà trẻ’ ở dưới.)