TÓM TẮT
-
Nguyên tắc chung – Nẹp đóng vai trò chủ chốt trong xử trí các chấn thương cơ xương khớp, đặc biệt là gãy xương chi và trật khớp. Việc bất động chi bằng nẹp giúp giảm đau, giảm chảy máu và ngăn ngừa tổn thương thêm cho phần mềm, mạch máu hoặc thần kinh. Đối với chấn thương bàn tay, nẹp bảo vệ có thể giúp vận động viên sớm quay lại thi đấu, trong khi việc điều trị triệt để được trì hoãn cho đến khi kết thúc mùa giải. Trong một số trường hợp, nẹp có thể là phương pháp điều trị triệt để. (Xem mục ‘Nguyên tắc chung’ ở dưới.)
-
Đánh giá mức độ tổn thương trước khi đặt nẹp – Lâm sàng cần đánh giá tình trạng tổn thương mạch máu – thần kinh và các dấu hiệu khác cho thấy cần chuyển gửi khẩn cấp đến bác sĩ chấn thương chỉnh hình (ví dụ: gãy xương di lệch, gãy xương hở). (Xem mục ‘Kỹ thuật cơ bản’ ở dưới.)
-
Kỹ thuật nẹp cơ bản – Về cơ bản, nẹp nên duy trì các khớp ở tư thế chức năng, hoặc đối với nẹp ngón tay là tư thế an toàn (bảng 1 và hình 1). Đối với hầu hết các trường hợp gãy xương, nẹp cần bất động khớp trên và khớp dưới vị trí xương gãy. Với hầu hết các trường hợp trật khớp, nẹp nên bất động xương trên và xương dưới khớp đã được nắn chỉnh. Việc lót đệm phù hợp, lựa chọn kích thước vật liệu nẹp chính xác và đánh giá lại tình trạng mạch máu – thần kinh là rất quan trọng để phòng ngừa các biến chứng do nẹp. (Xem mục ‘Kỹ thuật cơ bản’ ở dưới.)
-
Các loại nẹp và chỉ định – Các bảng cung cấp chỉ định tiềm năng cho các loại nẹp chi trên và chi dưới cụ thể (bảng 2 và bảng 3). (Xem mục ‘Nẹp chi trên’ và ‘Nẹp chi dưới’ ở dưới.)
-
Nẹp thạch cao – Loại nẹp này được làm từ gạc tẩm thạch cao Paris (một dạng bột thạch cao). Khi thêm nước, thạch cao kết tinh lại và cứng dần thông qua một phản ứng tỏa nhiệt. Để giảm thiểu nguy cơ bỏng, chỉ nên sử dụng nước có nhiệt độ không cao hơn nhiệt độ phòng. Nẹp thạch cao mất khoảng 2 đến 8 phút để định hình, nhưng cần khoảng 24 giờ để đạt được độ cứng tối đa. Ưu điểm của nẹp thạch cao là dễ tạo khuôn và chi phí thấp hơn nẹp sợi thủy tinh. Tuy nhiên, loại nẹp này khó thực hiện hơn và dễ bị mủn khi thấm nước. (Xem mục ‘Nẹp thạch cao tùy chỉnh’ ở dưới.)
-
Nẹp sợi thủy tinh – Nẹp sợi thủy tinh và các loại nẹp tổng hợp khác (ví dụ: Orthoglass, OCL và nẹp Velcro) thường đã được lót đệm sẵn và dễ áp dụng hơn. Ngoài ra, nẹp tổng hợp định hình nhanh hơn, nhẹ hơn, bền hơn và kháng nước. Tuy nhiên, chúng có giá thành cao hơn và khả năng tạo khuôn không tốt bằng nẹp thạch cao. (Xem mục ‘Nẹp sợi thủy tinh’ ở dưới.)