Thiết lập đường truyền tĩnh mạch cấp cứu và chương trình ở trẻ em

TÓM TẮT

Thiết lập đường truyền tĩnh mạch cấp cứu – Đối với trẻ sơ sinh và trẻ em trong tình trạng bệnh lý nguy kịch đe dọa tính mạng cần thiết lập đường truyền ngay lập tức, phương pháp tiếp cận ban đầu là tiến hành đồng thời đặt catheter tĩnh mạch ngoại vi (IV) và đường truyền trong xương (IO) (sơ đồ 1). Đối với trẻ sơ sinh, đặt catheter tĩnh mạch rốn (UVC) cấp cứu bởi bác sĩ đã được đào tạo là một lựa chọn thay thế (hình 1 và sơ đồ 2). (Xem mục ‘Trẻ sơ sinh và trẻ em’, mục ‘Trẻ sơ sinh (phòng sinh)’ và mục ‘Đặt catheter tĩnh mạch rốn cấp cứu’ ở dưới.)

Nếu không thiết lập nhanh được đường truyền IV hoặc IO, có chỉ định đặt catheter tĩnh mạch trung tâm (CVC; hoặc UVC đối với trẻ sơ sinh). (Xem mục ‘Đặt catheter tĩnh mạch trung tâm’ ở dưới.)

Sau hồi sức, bệnh nhân nặng nên có ít nhất hai đường truyền IV ngoại vi hoặc một đường IO và một đường IV để cho phép dùng thuốc và bù dịch đồng thời. Để truyền nhanh các dung dịch đẳng trương cho bệnh nhân sốc, ưu tiên sử dụng các catheter IV ngoại vi ngắn.

Đặt catheter tĩnh mạch ngoại vi khẩn cấp hoặc theo kế hoạch – Khi đặt IV ngoại vi, bác sĩ nên chọn tĩnh mạch lớn nhất, dễ xác định nhất, thường ở chi trên và/hoặc chi dưới (hình 2 và hình 3). (Xem mục ‘Lựa chọn vị trí’ ở dưới.)

Giảm đau – Trước khi đặt IV, trẻ em nên được chỉ định giảm đau tại chỗ (sơ đồ 3); các can thiệp hành vi sẽ hỗ trợ bổ trợ cho giảm đau tại chỗ (bảng 2). (Xem mục ‘Giảm đau tại chỗ’ ở dưới.)

Kỹ thuật – Mô tả chi tiết từng bước kỹ thuật đặt IV ở trẻ em đã được trình bày ở trên. (Xem mục ‘Kỹ thuật’ ở dưới.)

Tiếp cận đường truyền khó – Đối với trẻ em sau giai đoạn sơ sinh có nguy cơ khó thiết lập đường truyền tĩnh mạch (ví dụ: điểm DIVA [difficult intravenous access] $\ge 4$ (bảng 1)) hoặc những trẻ đã thất bại trong các lần thử trước đó (ví dụ: không thiết lập được đường truyền ngoại vi sau ba lần thử bởi bác sĩ giàu kinh nghiệm), chúng tôi đề xuất sử dụng siêu âm tại chỗ (POCUS) trong khi đặt IV ngoại vi nếu có sẵn (Khuyến cáo 2B) (xem mục ‘Bệnh nhân khó tiếp cận đường truyền’ và ‘Hướng dẫn siêu âm’ ở dưới). Kỹ thuật siêu âm động với hướng tiếp cận trục ngắn (out-of-plane) hoặc trục dài (in-plane) là kỹ thuật được ưu tiên. (Xem mục “Nguyên lý cơ bản về tiếp cận tĩnh mạch dưới hướng dẫn của siêu âm”, phần ‘Kỹ thuật siêu âm động’.)

Đặt kim truyền trong xương (IO) – Đặt IO cũng là một lựa chọn cho trẻ em cần thiết lập đường truyền tĩnh mạch khẩn cấp (ví dụ: mất nước, bỏng, đa chấn thương) và những trường hợp đặt IV ngoại vi thất bại dù đã thử nhiều lần. Kỹ thuật đặt kim IO được thảo luận riêng. (Xem mục “Truyền trong xương”.)

Tiếp cận tĩnh mạch trung tâm – Nếu cần đặt CVC, thủ thuật nên được thực hiện hoặc giám sát bởi người thực hiện có kinh nghiệm và được đào tạo bài bản. Đối với trẻ em đặt CVC tại bất kỳ vị trí nào, chúng tôi khuyến cáo sử dụng hướng dẫn của POCUS thay vì kỹ thuật mốc giải phẫu (Khuyến cáo 1B). Tĩnh mạch đùi là vị trí đặt đường truyền trung tâm phổ biến nhất trong hồi sức nhi khoa (hình 8). Bảng sau cung cấp gợi ý về kích thước và chiều dài catheter theo độ tuổi và cân nặng của trẻ (bảng 4). (Xem mục ‘Đặt catheter tĩnh mạch trung tâm’ ở dưới.)

Kỹ thuật tiếp cận tĩnh mạch trung tâm ở trẻ em tương tự như ở người lớn và được thảo luận riêng theo từng vị trí:

• Tĩnh mạch đùi – (Xem mục “Đặt catheter tĩnh mạch đùi”.)
• Tĩnh mạch cảnh trong – (Xem mục “Đặt catheter tĩnh mạch cảnh”, phần ‘Đặt catheter tĩnh mạch cảnh trong’.)
• Tĩnh mạch dưới đòn – (Xem mục “Đặt catheter tĩnh mạch dưới đòn”.)

Bác sĩ nên ước tính độ sâu khi luồn catheter dựa trên vị trí lựa chọn và các số đo bên ngoài trước khi tiến hành. Sau khi đặt và trước khi dùng các thuốc có tiềm năng gây hại (gây xơ), bác sĩ cần xác định chính xác vị trí của catheter trung tâm thông qua chẩn đoán hình ảnh như X-quang ngực và/hoặc bụng hoặc siêu âm.

LỜI CẢM ƠN – Ban biên tập xin cảm ơn bác sĩ Pamela Bailey vì những đóng góp cho các phiên bản trước của bài review này.