Ngộ độc Ethanol ở trẻ em: Dịch tễ học, ước tính độc tính và các tác động độc hại

TÓM TẮT

Dịch tễ học

• Trẻ dưới 6 tuổi, đặc biệt là trẻ tập đi, thường uống nhầm ethanol do tò mò khám phá khi tiếp cận với các đồ uống có cồn không được quản lý hoặc các sản phẩm gia dụng có nồng độ ethanol cao (bảng 2). (Xem ‘Trẻ nhỏ’ ở dưới.)
• Uống rượu quá mức (binge drinking) và các hình thức lạm dụng ethanol khác là vấn đề phổ biến ở trẻ tiền dậy thì và thanh thiếu niên. Độc tính và phương pháp điều trị tương tự như ở người lớn. Các bệnh lý và vấn đề đi kèm bao gồm tai nạn giao thông, hành hung, xâm hại tình dục và bệnh tâm thần. (Xem ‘Trẻ tiền dậy thì và thanh thiếu niên’ ở dưới.)

Dược động học

Sự thải trừ ethanol trong trường hợp quá liều cấp tính thường diễn ra với tốc độ không đổi theo thời gian, không phụ thuộc vào nồng độ đỉnh (động học bậc 0). Ở những người không có khả năng dung nạp, nồng độ ethanol giảm từ 10 đến 25 mg/dL mỗi giờ. (Xem ‘Thời gian kéo dài của các triệu chứng’ ở dưới.)

Ước tính độc tính

Nồng độ ethanol điển hình trong các đồ uống có cồn rất đa dạng (bảng 2). Việc uống 1 g ethanol trên mỗi kg cân nặng dẫn đến nồng độ ethanol đỉnh trong huyết thanh khoảng 100 mg/dL (22 mmol/L) (máy tính 1). (Xem ‘Ước tính nồng độ ethanol trong huyết thanh’ ở dưới.)

Liều độc

Liều độc tối thiểu ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là 0,4 mL/kg ethanol 100%, dự kiến sẽ dẫn đến nồng độ ethanol đỉnh trong huyết thanh là 50 mg/dL (11 mmol/L) (máy tính 1). Liều gây nguy hiểm đến tính mạng, có thể gây hôn mê sâu kèm ức chế hô hấp, được ước tính là 4 mL/kg ethanol 100% với nồng độ đỉnh dự kiến là 500 mg/dL (111 mmol/L). (Xem ‘Ước tính nồng độ ethanol trong huyết thanh’ và ‘Liều độc’ ở dưới.)

Tác động độc tính cấp tính

Các tác động độc tính cấp tính thường gặp bao gồm:

• Ức chế hệ thần kinh trung ương (CNS): Ethanol đóng vai trò là chất an thần hệ thần kinh trung ương, mức độ ức chế phụ thuộc vào liều lượng trong trường hợp quá liều (bảng 3). (Xem ‘Ức chế hệ thần kinh trung ương (CNS)’ ở dưới.)

  Tình trạng ức chế CNS tăng lên khi ethanol được uống cùng với các thuốc an thần – gây ngủ khác (ví dụ: benzodiazepines, barbiturates) và có thể dẫn đến hôn mê sâu kèm theo ức chế hoặc suy hô hấp.

• Hạ đường huyết (trẻ nhỏ): Tình trạng giảm đường huyết xuống dưới 40 mg/dL (2,22 mmol/L) đã được mô tả rõ ở trẻ em uống nhầm ethanol. Co giật do hạ đường huyết có thể xảy ra và nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến tử vong. Các trường hợp tử vong do hạ đường huyết đã xảy ra ở trẻ nhỏ với nồng độ ethanol trong máu dưới 100 mg/dL (22 mmol/L) — mức nồng độ này ở thanh thiếu niên và người lớn chỉ gây say nhẹ. (Xem ‘Hạ đường huyết do ethanol’, ‘Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ’ và ‘Liều độc’ ở dưới.)

  Vì hạ đường huyết do ethanol là hậu quả của việc cạn kiệt dự trữ glycogen, ngay cả ở những trẻ có dinh dưỡng đầy đủ, tình trạng này không đáp ứng với glucagon và có thể xảy ra bất kể nồng độ ethanol trong huyết thanh là bao nhiêu. (Xem ‘Hạ đường huyết do ethanol’ ở dưới.)

Đánh giá và xử trí

Các nội dung này được trình bày trong bảng (bảng 1) và được thảo luận chi tiết trong mục riêng. (Xem “Ngộ độc ethanol ở trẻ em: Đặc điểm lâm sàng, đánh giá và xử trí”.)