TÓM TẮT
Nguyên nhân – Mặc dù điếc đột ngột (SSNHL) có thể do nhiều nguyên nhân xác định được, nhưng đa số các trường hợp là vô căn (bảng 1). Các nguyên nhân giả thuyết của SSNHL vô căn bao gồm viêm ốc tai do virus, các biến cố vi mạch do tình trạng tăng đông và rối loạn tự miễn. (Xem mục ‘Dịch tễ học và bệnh sinh’ ở dưới.)
Tiêu chuẩn chẩn đoán – Các tiêu chuẩn được chấp nhận rộng rãi nhất để chẩn đoán SSNHL bao gồm (xem mục ‘Tiêu chuẩn chẩn đoán’ ở dưới):
- Mất thính lực có bản chất là tổn thương thần kinh giác quan
- Mất thính lực ít nhất 30 decibel (dB) trên ít nhất ba tần số kiểm tra liên tiếp
- Mất thính lực xảy ra trong vòng 72 giờ
Biểu hiện lâm sàng – Bệnh nhân SSNHL vô căn thường ghi nhận tình trạng mất thính lực tức thì hoặc nhanh chóng, hoặc phát hiện mất thính lực ngay sau khi thức dậy. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân lúc đầu chỉ cảm thấy ù nghẹt hoặc đầy tai mà không nhận ra tình trạng mất thính lực. Hầu hết bệnh nhân SSNHL vô căn có kèm theo ù tai, và nhiều trường hợp có chóng mặt. (Xem mục ‘Biểu hiện lâm sàng’ ở dưới.)
Đánh giá mất thính lực – Tất cả bệnh nhân có tình trạng mất thính lực đột ngột hoặc phát hiện mất thính lực sau khi thức dậy cần được đánh giá để chẩn đoán SSNHL. Trước hết, cần xác định tổn thương thính lực là dẫn truyền hay thần kinh giác quan. Nên thực hiện các nghiệm pháp Weber và Rinne; những nghiệm pháp này giúp phân biệt mất thính lực thần kinh giác quan và dẫn truyền ở đa số bệnh nhân (hình 1 và bảng 2). (Xem mục ‘Phân biệt mất thính lực thần kinh giác quan và dẫn truyền’ ở dưới.)
Đo thính lực là cần thiết để thiết lập chẩn đoán SSNHL. Tất cả bệnh nhân nghi ngờ SSNHL nên được đo thính lực trong vòng 14 ngày kể từ khi khởi phát triệu chứng, nhưng lý tưởng nhất là càng sớm càng tốt. (Xem mục ‘Đo thính lực’ ở dưới.)
Chẩn đoán hình ảnh cho tất cả bệnh nhân – Đối với tất cả bệnh nhân SSNHL, chúng tôi chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) có tiêm thuốc đối quang để đánh giá các tổn thương sau ốc tai. MRI nên được thực hiện trong vòng ba tháng kể từ khi khởi phát triệu chứng. Nếu không có MRI hoặc không thể chụp MRI, nên chụp cắt lớp vi tính (CT) xương thái dương kết hợp đo đáp ứng thính giác thân não (ABR). Mặc dù đa số bệnh nhân SSNHL có nguyên nhân không thể chẩn đoán được bằng hình ảnh học, nhưng một số nguyên nhân gây mất thính lực thần kinh giác quan một bên chỉ có thể được xác định qua MRI. Tổn thương sau ốc tai là nguyên nhân phổ biến nhất có thể xác định được thông qua chẩn đoán hình ảnh. (Xem mục ‘Chẩn đoán hình ảnh: Ưu tiên MRI’ ở dưới.)
Xét nghiệm cận lâm sàng cho các trường hợp chọn lọc – Chúng tôi không thực hiện xét nghiệm máu thường quy cho tất cả bệnh nhân SSNHL. Tuy nhiên, các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp sẽ được chỉ định nếu có nghi ngờ lâm sàng về một nguyên nhân cụ thể gây mất thính lực (bảng 1). (Xem mục ‘Đánh giá cận lâm sàng có mục tiêu’ ở dưới.)
Điều trị bằng Glucocorticoid cho tất cả bệnh nhân – Đối với tất cả bệnh nhân SSNHL, chúng tôi đề nghị khởi đầu điều trị bằng glucocorticoid trong vòng hai tuần kể từ khi khởi phát triệu chứng (Khuyến cáo 2C). Các lựa chọn bao gồm glucocorticoid toàn thân, glucocorticoid tiêm xuyên màng nhĩ, hoặc điều trị phối hợp; việc lựa chọn phương pháp điều trị tùy thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm các bệnh đồng mắc có thể chống chỉ định với glucocorticoid liều cao toàn thân (ví dụ: đái tháo đường, tiền sử phản ứng bất lợi với steroid), mức độ mất thính lực và nguyện vọng của bệnh nhân (sơ đồ 1) (xem mục ‘Liệu pháp Glucocorticoid cho tất cả bệnh nhân’ ở dưới):
- Đối với bệnh nhân dung nạp được liệu pháp glucocorticoid toàn thân liều cao, chúng tôi chỉ định điều trị ban đầu bằng prednisone 60 mg uống một lần mỗi ngày trong 10 ngày.
- Đối với bệnh nhân muốn tránh dùng glucocorticoid toàn thân, hoặc không phù hợp để dùng liều cao toàn thân, chúng tôi chỉ định điều trị ban đầu bằng tiêm dexamethasone xuyên màng nhĩ một lần mỗi tuần trong ba tuần.
- Đối với bệnh nhân mất thính lực nặng (>50 decibel [dB]), chúng tôi chỉ định liệu pháp phối hợp (prednisone 60 mg một lần mỗi ngày trong 10 ngày kết hợp tiêm dexamethasone xuyên màng nhĩ một lần mỗi tuần trong ba tuần, thực hiện đồng thời hoặc tuần tự, theo bất kỳ thứ tự nào).
Liệu pháp cứu vãn cho bệnh nhân đáp ứng kém với điều trị ban đầu – Đối với những bệnh nhân đáp ứng kém sau liệu pháp ban đầu (thính lực cải thiện <10 dB, hoặc vẫn còn mất thính lực ≥20 dB), chúng tôi đề nghị sử dụng liệu pháp glucocorticoid cứu vãn thay vì không điều trị thêm (Khuyến cáo 2C). Lý tưởng nhất, điều trị nên được bắt đầu trong vòng sáu đến tám tuần kể từ khi khởi phát triệu chứng, và phương pháp điều trị tùy thuộc vào liệu pháp ban đầu đã sử dụng (xem mục ‘Liệu pháp cứu vãn cho các triệu chứng kháng trị’ ở dưới):
- Bệnh nhân đã dùng glucocorticoid toàn thân ban đầu sẽ được chỉ định liệu pháp cứu vãn bằng tiêm glucocorticoid xuyên màng nhĩ.
- Bệnh nhân đã tiêm glucocorticoid xuyên màng nhĩ ban đầu sẽ được chỉ định liệu pháp cứu vãn bằng glucocorticoid toàn thân nếu không có chống chỉ định.
- Không chỉ định thêm liệu pháp glucocorticoid cho những bệnh nhân đã điều trị phối hợp toàn thân và xuyên màng nhĩ ban đầu. Liệu pháp oxy cao áp (HBOT) bổ trợ có thể mang lại lợi ích khi kết hợp với liệu pháp glucocorticoid cứu vãn cho những người đáp ứng kém với điều trị ban đầu, đặc biệt là những bệnh nhân mất thính lực sâu (>70 dB).
Liệu pháp kháng virus khởi đầu trong vòng 48 giờ – Nếu bệnh nhân được phát hiện trong vòng 48 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng, chúng tôi sẽ chỉ định điều trị bằng thuốc kháng virus (ví dụ: valacyclovir 1 gram uống ba lần mỗi ngày trong 7 đến 10 ngày) vì có thể mang lại lợi ích tiềm năng trong khi nguy cơ gây hại thấp. (Xem mục ‘Tiếp cận bệnh nhân trong vòng 48 giờ đầu’ ở dưới.)
Đánh giá nhu cầu hỗ trợ thính lực và phục hồi chức năng thính giác – Bệnh nhân mất thính lực vĩnh viễn ở bất kỳ mức độ nào nên được chuyển đến chuyên gia thính học để cân nhắc sử dụng thiết bị hỗ trợ thính giác và phục hồi chức năng thính giác nếu có điều kiện. (Xem mục ‘Đánh giá nhu cầu hỗ trợ thính lực và phục hồi chức năng thính giác’ ở dưới.)